veli

1. velik; big, great; — μέγας, εὐμεγέθης; magnus, grandis, nimius: imučь stênu veliju i visoku BrVO 281a τεῖχος μέγα murum magnum Ap 21,12; privali kamen’ veli na dʊrɩ groba MVat₄ 77a λίθον μέγαν saxum magnum Mt 27,60; ot pustine i livana i ot rêki velie eprati … budut’ prêdêli vaši MVat₄ 35c ἀπὸ τοῦ ποταμοῦ τοῦ μεγάλου a … flumine magno Dt 11,24; dano emu bist’ oružie velie BrVO 270a μάχαιρα μεγάλη gladius magnus Ap 6,4; iže ot začela biše v’zrasta veliê MNov 103d γενόμενοι εὐμεγέθεις statura magna Bar 3,26

subst.: dorastao, zreo; mature, ripe; — magnus: da ot malago daže do velago vsi bogati bili bi ot rubeža ihь BrVO 399a ad maximum Jdt 15,8

fig.: neizmjeran, beskrajan, divan, sjajan; endless, splendid, glorious; — μέγας; magnus, grandis, nimius, multus: sl(a)vu i veliju lêpotu v’zložiši namь CPar 21v μεγαλοπρέπειαν magnum decorem Ps 20,6 ⟧ velepotu PsLob 12r; veliê budetь sl(a)va hramu semu poslêd’naê BrVO 459d μεγάλη … ἡ δόξα Agg 2,9 magna … gloria Agg 2,10; oh(rьst)ь vs(ê)hь vêrujučihь vь h(rьst)a anjʊ(e)lska veliê m(i)lost’ e(stь) BrLab 138c magna est gratia; i stvoreno bist’ sp(a)senie velie va iz(drai)li BrVO 417b σωτηρία μεγάλη salus magna 1Mach 4,25; učenago m(u)ja mudrost’ veliê n(a)mь imat’ biti nьučение BrN₂ 372c cautela magna

raskošan; luxurious; — μέγας; grandis, magnus: stvori že avraam veli pir’ v d(ь)nь otdoeniê ego BrVO 145b δοχὴν μεγάλην grande convivium Gn 21,8; potomže egda bisi d(ь)nь prazdnika g(ospod)na stvorenь b(i)si obêdь dobrь veli BrVO 381d Tob 2,1; č(lovê)kь eter’ stvori večeru veliju MVat₄ 135c BrVO 329c δεῖπνον μέγα coenam magnam L 14,16.

2. snažan, silan; strong, powerful; — μέγας, πολύς, βιαῖος; magnus, validus, grandis, ingens, vehemens: gl(a)sь groma veliê MVat₄ 12c BrVO 265d, 273d βροντῆς μεγάλης tonitrui magni Ap 14,2; razagna g(ospod)ь more vetromь juž’nomь veliemь zêlo BrVO 197a ἀνέμῳ νότῳ βιαίῳ vento vehementi Ex 14,21; okrstь ego bura veliê PsLob 32r κύκλῳ αὐτοῦ καταταιγὶς σφόδρα in circuitu eius tempestas valida Ps 49,3 ⟧ velika CPar 45r; uboêše se strahom’ veliem’ MVat₄ 9a φόβον μέγαν timore magno L 2,9; bʊis(tь) radost’ veliê v’ gradê tomь FgGrš 3v πολλὴ χαρά gaudium magnum A 8,8; i(su)sь že ispuĉ’ gl(a)s’ veli izdьše MVat₄ 82a glasom’ veliemь Roč 70c Lab 72c φωνὴν μεγάλην voce magna Mc 15,37 ⟧ velik’ CPar 253r; ♦ велиемь гласомь, гласи велими glasno; loud; — μεγάλη φωνῇ; magna voce: v’skliknuvše že glasom’ veliemь FgGrš 3r φωνῇ μεγάλῃ voce magna A 7,57; vidêhь anj(e)lь krêpakь lêtajuĉ’ posredê n(e)b(e)se gl(a)s(o)mь veliimь vap’juĉ’ BrN₂ 325d, 132a veliemь VO 267b Vb₁ 173d Vat₅ 124c Ac 40c Vat₁₉ 36d Vb₄ 104c voce magna cf. Ap 14,7; oni že priležahu glasi velimi proseče ego na raspetie MVat₄ 85d φωναῖς μεγάλαις vocibus magnis L 23,23 ⟧ velikimi Nov 86c velmi Roč 74b Lab 76b; dubok, težak; deep, difficult; — μέγας, βαρύς; magnus, nimius: iže … ni obozdae (sic!) ezika svoego sa d(u)ši svoei velie êz’vi tvorisτ’ CVind 61b; i porazi e ranoju velieju BrVO 418d, 420a πληγὴν μεγάλην plaga magna 1Mach 5,3 et 1Mach 5,34; oloperan že ležaše na posteli veliemь opitiemь us’plenь BrVO 396d nimia ebrietate Jdt 13,4; usnusva snom veliem CTk 91v ὑπὸ ὕπνου βαρυτάτου ⟧ velikimь Bč 37r

važan, težak; important, difficult; — μέγας; magnus, grandis: bêše bo grêh’ otrokom’ veli zêlo BrVO 313a N₂ 172b ἡ ἁμαρτία … μεγάλη σφόδρα peccatum … grande nimis 1Rg 2,17 ⟧ velikь Vat₅ 155d; dana biše emu usta gl(agol)juča velie huli BrVO 273b στόμα λαλοῦν μεγάλα καὶ βλασφημίας os loquens magna et blasphemias Ap 13,5; vsaki ki es(tь) klêtvu vêliuju klêt’ es(tь) bêzrêdan’ CPet 146r.

3. brojan, mnogobrojan; numerous; — μέγας; magnus: pride v’ er(u)s(oli)mь s družinoju velieju BrVO 409a ἐν ὄχλῳ βαρεῖ 1Mach 1,29 cum turba magna 1Mach 1,30; bêše ubo zastupь veli BrVO 413b exercitus magnum valde; i s(i)nь rabinin’ stvoru v rodь veli BrVO 145b εἰς ἔθνος μέγα in gentem magnam Gn 21,13.

4. značajan, moćan, slavan; important, mighty, celebrated; — μέγας; magnus, egregius, grandis: veli g(ospod)ь n(a)šь i vêliê krêpostь ego PsLob 90v Par 83r Fr 121b BrAc 34d μέγας ὁ κύριος … μεγάλη ἡ ἰσχύς magnus Dominus … magna virtus Ps 146,5; ne patriêr’ha prvi ili pr(oro)kь veli CPar 165r propheta egregius; вели єрѣи, архиєрѣи, бискоуп – etiam de Christo: ioakim že veli arhierêi z’ er(u)s(o)l(i)ma pride va vetilь BrVO 399a ἱερεὺς ὁ μέγας Jdt 15,8 summus pontifex Jdt 15,9; se erêi veli iže vь d’ni svoe ugodi BrN₂ 343a MVat₄ 170d ecce sacerdos magnus; imuĉe ubo b(i)sk(u)pь veli iže proide n(e)b(e)sa i(su)sь s(i)nь b(o)ži BrVO 240d ἀρχιερέα μέγαν pontificem magnum Hb 4,14

♦ velii voinstvix velikan, vođa; great man, leader; — ἄρχων; princeps: r(e)č)e timotêi veliemь voinstviê BrVat₅ 225c τοῖς ἄρχουσιν principibus 1Mach 5,40

de diebus hebdomadis paschalis: v pon(e)d(ê)li velo (sic!) jutrna BrVO 225b feria secunda maioris hebdomadae; v utori velь stoeĉe u s(ve)te priski MVat₄ 78b feria tertia ⟧ veliki Nov 79b; ot kumplita vele srêde do večer’ne bêle sobote CPar 183r; rêš(pon)i kratki više pisani gl(agol)jut se tako do veloga četrtka BrVO 213c usque ad feriam IV. maioris hebdomadae; ẑ. (=7) p(e)t(ь)kь e(stь) veli muke h(rьsto)ve CPar 1v; na vêlu sobotu bl(agoslo)viti sstolь RitKlim 5v CKlim 28v

veli simvopw, veli vxruq – symbolum Nicaecoconstantinopolitanum: r’ci sim’bolь veli MNov 260b; veli vêruju poi CPar 138r

de missa solemni: prvo položi se (sc. popelь) popu na gl(a)vu ki hoĉe velu misu pêti MVat₄ 25a

substantivizatum velihy n. pl.: v pênsnehь i v isp(o)v(ê)di bl(agosli)vlahu g(ospod)a iže veliê stvori vь iz(drai)li BrVO 414a τῷ μεγάλως εὐεργετούντι qui magna fecit 2Mach 10,38; na me veliê g(o)v(o)rili sutь CPar 36v ἐμεγαλορρημόνησαν super me magna locuti sunt Ps 37,17 ⟧ velêrečevaše PsLob 24v; sie navlačno protivu vsêm’ naučajuĉim’ rečeno est’ iže veliê povelêvajuť BrVO 172a qui gravia iubent.