veći

1. veći (općenito); greater; — μέγας, μείζων; maior, amplius, potior, praecipuus, maximus, amplior, gravis: stvori že b(og)d dvê svêtilê velicê svêtilo vekše da obladaet’ d(ь)-nem’ MVat₄ 99a BrVat₄ 63d N₂ 61c Pm 64b već’še VO 126d τὸν φωστῆρα τὸν μέγαν luminare maius Gn 1,16; ot ostan’ka vodi noemiê povelê kamici vekši poliêti BrVO 423a vek’ša N₂ 245c λίθους μείζονας lapides maiores 2Mach 1,31 ⟧ teš’kie Vat₅ 226d; da plod’ prineset’ veĉši MVat₄ 124c vekši Roč 105b fructus afferat ampliores ⟧ bol’ši Nov 123b Lab 104b; veĉ’ši čestь ihь rodь mira dršžitь FgTs 1b; juže preiduĉь z’dravь veĉšu čestь mora BrN₂ 387b maximam partem; vekši dělь sênaturovь obrati k’ g(ospode)vê BrN₂ 417a vekšuju Bar 299d maximam partem ⟧ preveliku Vat₆ 76d;

viši; higher; — altius; – de voce altiore: vьzdvig’ više vekšim’ gl(a)som’ vzgl(a)sit’ svêtь h(rьsto)vь MVat₄ 97a Roč 83a altius cantat ⟧ visokimь Nov 97d; – cf. високь superl.: siju s(ve)tbu post(a)vi êko … naivekšee čudesь od negostvorenihь BrN₂ 163b Vat₅ 150a miraculorum ab ipso factorum maximum; naiveĉ’še zapovêdi dobrihь dělь RegBen 50a ad maiora quae supra commemoravimus; ki greh’ naiveči estь na zemle … bolši li opiti se ali device silu stvorii ili č(lovê)ka ubiti CŽg 73v; zlo obral’ ii ivane mnejući naimani greh’ i se naiveči (sic!) izvol’ esi CŽg 68v; ocêču se od grêha naivekšago CPar 21r emundabor a delicto maximo Ps 18,14 ⟧ velika PsLob 11r ἀπὸ ἁμαρτίας μεγάλης Ps 18,14;

biti veći nadmašiti; surpass; — ὑπερβαίνειν; superare: narod’ mnog’ anĵl’ okolu nega plačuči se i smijuči se plač’ že e(sts) veči smiha ·ž̃· (=7) krat’ COxf 14d Pet 241r ὁ κλαυθμὸς ὑπερέβαινεν τὸ γέλος;

subst. n. pl.: veće stvari; greater things; — maiora, maxima: čto trêbê est’ č(lovê)ku veĉ’-ših’ iskati BrVO 365b maiora se quaerere Eccl 7,1; egda bo man’šimь izvanь v’zbranaim’ se vnutrê vekšaê iz’gublaem’ BrN₂ 326d veĉ’šaê Vat₁₉ 106b amittimus maxima ⟧ teš’ka Ac 41b teškaê Vat₆ 37d; ostanь ljubvi vsagda na vek’ša pobadajut’ BrVat₆ 191a ad maiora; i potomь ot man’šihь začnetь da k’ vekšimь prêidetь BrN₂ 90b Vat₅ 89c Vb₁ 123a vešim’ (sic!) VO 190b ad maiora;

pluriora: abie že poče m’noga davati vek’šaê že obečavati BrN₂ 397d veĉ’ša Vat₆ 87c Lab 21c Pm 193a pluriora promittere ⟧ množeiša Bar 312c;

već’šimi instr. pl. adverbii vice fungitur: ponajviše, osobito; most of all, especially; — maxime: veĉ’šimi êko vь vrêmena ego edvatьkmo letêne cr(ь)kve bêše BrVO 46d maxime. Cf. težwkw, bolši sub boli, beli

2. stariji; elder, older; — πρεσβύτερος, μείζων; maior: i prizva isava s(i)na svoego vekšago BrVat₅ 81a Pm 80a N₂ 80a Bar 169d τὸν υἱὸν τὸν αὐτοῦ πρεσβύτερον filium suum maiorem Gn 27,1 ⟧ starêijago VO 165a; stekoše se k nêi vsi ljudi do vekšago BrVO 397a Vb₁ 254c N₂ 232d ἀπὸ μικροῦ ἕως μεγάλου Jdt 13,13 a minimo usque ad maximum Jdt 13,15 ⟧ do velikago Vat₅ 214a;

subst. m.: rečeno b(i)si ei êko veči rabotati vśčnet’ mьn’šemu BrVO 88d ὁ μείζων δουλεύσει τῷ ἐλάσσωνι maior serviet minori R 9,12; sim. veĵi BrVO 169a; v’prosi o(tь)ca tvoego i v’zvêstit tobi vekših’ tvoih’ i rekut’ tobi CPar 130v τοὺς πρεσβυτέρους maiores tuos Dt 32,7 Cant 6; – cf. starw.

subst. m. pl.: pretci, predi; ancestors; — maiores: skrii me v grobê veĉ’šiih’ BrVO 181b ἐν τῷ τάφῳ αὐτῶν (sc. τῶν πατέρων) in sepulcro maiorum meorum Gn 47,30.

3. jači, snažniji, žešći; stronger, forcer; — μείζων; validior, vehemens, maior, fortior, gravis: da ne nemoćnago veĉša piča ili zdravago tьnka piča ne nasitit’ BrVO 333b vekša Vat₅ 163c validior cibus; vek’ša bran’ v’sta na me hoteĉi me otlučiti ot b(og)a COxf 19b vehemens bellum.

4. dostojniji, ugledniji, odličniji, viši (po rangu); more eminent, more honored, senior; — μείζων; maior, praecipuus: veĉši mьn’-šim’ umiju nogi MVat₄ 88b BrVO 236a vekši MNov 89b Lab 79a maiores; eliko veči esi toliko veĉe smêri se va v’sh’ BrLab 176c quanto magnus es; op(a)tb … na vekšemь mêstê more e postaviti RegBen 41b in maiori; bist že i pra v nih’ ki mnit’ se v nih’ veči biti MVat₄ 84a vekši CPar 255r μείζων maior L 22,24 ⟧ boli MNov 84d; da vse ženi tako vekšihi kako man’šihь otložetь častь mužem svojimь BrVO 401d ἀπὸ πτωχοῦ ἕως πλουσίου tam maiorum quam minorum Est 1,20; – superl.: preb(la)ž(e)nu b(ogo)r(odi)cu naiveču i navlačnu s(e)bê gďžu (pro gospoždu) izabrasta BrN₂ 456c CPar 169r naiveĉšu BrVat₆ 144b naivek’šu Lab 92d in praecipuam ac specialem dominam praelegerat;

◆ naiveći arhierêi vrhovni svećenik; high-priest; — summus sacerdos: egože edinogo egda postavilь bêše naivečšago ahrierêê BrVO 218d Vb₁ 141d naivekšago ahrierêê Vat₅ 102b N₂ 105b cum Deum unum constituerit summum sacerdotem;

◆ veĉi, veĉi rodomь starješine, dostojanstvenici; dignitaries, persons of exalted rank; — μεγιστᾶνες; maiores (natu): êk(o)že vsaki ezikь slišati i čisti možaše različnimi ezici i s(love)si biti vladiki i vekšee BrVat₅ 216c ⟧ starêiše VO 401d; š nihь svêtom’ vsa činaše i vêduĉih’ zakoni i pravdi vekšihь BrVO 401b Vat₅ 216b N₂ 235b scientium … iura maiorum Est 1,13; prizvav že k’ sebê vse veĉ’šee rodomь BrVO 385cd vekšee rodomь Vat₅ 208b Pm 171c Bar 279b πάντας τοὺς μεγιστᾶνες maiores natu Jdt 2,2.

5. vredniji; more valuable; — potior, maior, magis: toliko dari veĉ’šimi da vzveličet se têm’ MVat₄ 68b BrVO 220d vek’šimi MNov 69d BrPm 100b Bar 195d vêk’šimi MRoč 58a donis potioribius; ne li sie poĉenie veĉše est’ eže az’ izvolih’ MVat₄ 27d vekše Nov 29b Roč 22c Lab 27a τοιαύτην νηστείαν magis ieiunium Is 58,6; vlaĉi začetiê ee d(ь)nь vekši biti ukazuet’ se nere roeniê CPar 151v conceptionis eius dies maior;

comparativus veći in iunctione cum gen. comparationis (etiam pro superlativo ponitur): najvrjedniji; the most valuable; — μέγας, μείζων; maior, praecipuus: prêbivaet’ v’ vas’ vêra upvanie lubv’ troe sie veĉša že sih’ est’ lubv’ MVat₄ 89a vekša Nov 90a Lab 79d veĉši BrVO 237a μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη maior autem horum est caritas 1C 13,13; se est’ b(la)ž(e)nêiši ev(a)nj(e)lists i ap(usto)li iv(a)nь iže veĉ’šuju proĉih’ lubviju ot g(ospod)a uteže čbstiti se BrVO 49c veĉ’šeju … lubviju Vb₁ 37b privilegio amoris praecipui ceteris altius ⟧ preveliemь lubb’vi Vat₅ 28a prevelijem’ lubbvi Pm 31a;

veći česo biti biti (naj)vrjedniji, biti iznad; be the most valuable, be above; — super aliquid esse: darova imu ime eže est(ь) vekše vsakogo im(e)ne BrVat₅ 105c τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα quod est super omne nomen Ph 2,9 ⟧ pače VO 225a;

većee cxni dragocjeniji; more precious; — pretiosior: drugo vzdržanie i križь rodь e(sts) veĉ’šee cêni BrN₂ 435d vekšee cêni Vat₆ 125a Lab 67d pretosius; savršeniji; more perfect; — μείζων; perfectior: br(a)tiê h(rьst)ь priš’d’ arhierêi buduĉih’ bl(a)gь bol’šeju i veĉšeju skinieju nerukotvorenuju … vnide edinoju v s(ve)taê MVat₄ 62b BrVO 207a veĉ’šeju Vb₁ 133a Pm 93b VO 245a vekšeju MNov 63d Roč 53a Lab 62b BrVat₅ 96c Vb₁ 161b vek’šeju N₂ 98c v(ь) vekši Vat₅ 11b vek’šei N₂ 119b διὰ τῆς μείζονος καὶ τελειοτέρας σκηνῆς per amplius et perfectius tabernaculum Hb 9,11. Nota: idi i prizovi veĉ’šee er(u)s(o)l(i)m-skie reki BrVb₁ 134c vekšee Vat₅ 97d ⟧ va uši VO 208d in auribus Ierusalem Jr 2,2.