adv. et conj. et part.
A. adv.: 1. rel. kad; when; — ὅτε, ὅπου; quando: gredet’ godina egda ni v gorê sei ni v’ er(u)s(o)l(i)mêh’ poklonite se o(t)cu MVat₄ 50b Nov 52b Roč 42d Lab 50d ὅτε quando J 4,21; v danь egda stežati ti selo iz ruki noemini BrVO 465d quando Ru 4,5; straš’no e i mučno e gr(ê)šn(i)komь osuenie egda anĵ(e)li v’strepeĉut’ CBč 72a ὅπου ἄγγελοι τρέμουσιν; i pristrašanь d(ь)nь ta bud(e)tь egda g(ospod)ь b(og)ь na sudê sedetь CBč 33c.
2. indef. kad, ikad; ever; — ποτέ; quando: da ne egda rečetь vragь moi ukrêpih se na nb Br VO 208d μήποτε nequando Ps 12,5 ⟧ da ne kogda Vb₁ 134b Pm 94d eda kogda Vat₅ 97d Bar 189b PsLob 6v egda kəg’da BrN₂ 99d ne da gda CPar 15v; Cf. когда, нѣкогда
3. temp. in iunctionibus: нє єгда ощє, ни єгда ощє tada još ne; not yet then; — πρὶν ἤ; necdum: vistinu samoilь ne egda oĉe znaše b(og)a BrVat₁ 156b ni egda oĉe VO 314b N₂ 173a καὶ Σαμουὴλ πρὶν ἤ γνῶναι θεόν Porro Samuhel necdum sciebat Dominum 1Rg 3,7; по томь єгда potom, zatim; after this, then; — ἐν τῷ καθεξῆς; deinceps: bistь že po tomь egda prohoždaše i(su)sь skvozê vsi i gradi CPar 230v ἐν τῷ καθεξῆς deinceps L 8,1.
B. conj.: 1. temp. de actione simultanea kad, za vrijeme, dok; when; — ὅταν, ὅτε, πότε, ἡνίκα, ἐν ᾧ, ἐν τῷ (c. inf.), ἐν ὅσῳ; cum, quando, dum: ne umivajut’ bo ruk’ svojih’ egda êdet’ MVat₄ 48a Nov 49d Roč 40d Lab 48c ὅταν cum Mt 15,2; i egda na n’ g(lago)lahu arhierêi i starêšini ničesože otveća im’ MVat₄ 75d Nov 76d Roč 64d Lab 67c ἐν τῷ κατηγορεῖσθαι cum accusaretur Mt 27,12 ⟧ g’da CPar 243r; egda bo az’ prihoždju ini prêžde mene vlazit’ MVat₄ 34d Nov 36c Roč 27c Lab 34b ἐν ᾧ δέ ἔρχομαι dum venio enim ego J 5,7; svêstovaše narod’ iže bê š’ nimь egda lazara v’z’gl(a)si iz’ groba MNov 70a ὅτε quando J 12,17; egda bih’ mladênc’ gl(agol)ah’ êko mladênc’ MVat₄ 23d Nov 25c Roč 19c Lab 23b ὅτε ἤμην νήπιος cum essem parvulus 1C 13,11; i bist’ egda načeše č(lovê)ci mnozi bivati na z(e)mli MVat₄ 99d Nov 100b Roč 85c Lab 90b BrVb₁ 90d Pm 66c Vat₅ 66c VO 133c Bar 152d N₂ 63b ἡνίκα cumque Gn 6,1; kadê b(ê)še egda pos’tavlahь osnovu z(e)mle BrVat₅ 200a ἐν τῷ θεμελιοῦν με τὴν γῆν quando ponebam fundamenta terrae Job 38,4; i bisi egda vzleže s nima MVat₄ 112b Nov 112a Roč 95b Lab 93a ἐν τῷ κατακλιθῆναι dum recumberet L 24,30; azь egda vshoždahь vь s(ve)ti gradь i oltar’ službu stvoriti v’ epesê d(u)hь gl(agol)a mi FgTrans 1d ἐν ὅσῳ; egda bo i mirь vasь sazdanь b(i)si azь bêahь FgThom 1v πότε; – єгда ощє cum adhuc: i egda oĉe si gl(agol)aše pride drugi salь BrVat₁ 187a Bar 276c i egda gl(agola)še N₂ 205a cumque adhuc ille loqueretur Job 1,16 ⟧ oĉe semu gl(agol)juĉu VO 377d ἔτι τούτου λαλοῦντος Job 1,16; dok, dok god, sve dok; until, while, as long as; — ὅταν, ἡνίκα, ἐν τῷ (c. inf.); cum, dum, dumtaxat: egda krêpki vьoruž’ se hranit’ dvor’ svoi v mirê sut’ vsa imêniê ego MVat₄ 45a Nov 46d Roč 38a Lab 45c ὅταν cum L 11,21; iĉête g(ospod)a egda obrêsti se možetь i prizivaite i egda b’lizь estь BrVat₅ 40c VO 12b 160c Bar 121a N₂ 41d MVat₄ 31c Nov 33a Roč 25d Lab 30d ἐν τῷ εὑρίσκειν … ἡνίκα δ’ ἂν ἐγγίζῃ üim dum inveniri potest invocate eum dum prope est Is 55,6; nepr(i)êt(e)le ljubiše uč(e)nici egda živêhu BrN₂ 327a Vat₆ 37d Vb₄ 106c Ac 41c dum vivunt; i vsa priležaniê ego doiže bê v mirê egda b(o)žstva svršajutь prinašajućê placari proglašeniê BrN₂ 468a Pm 251b Vb₄ 32c Vat₅ 156a Lab 107b Vat₁₉ 336a Bar 402c dumtaxat divini afferunt praeconiis ⟧ g’da CPar 173v; correlative єгда – тогда, єгда – и се, єгда – и, єгда – се kad – tad; when – then; — ὅταν – ∅; ὡς – καί; cum – ∅, cum – ecce, dum – ∅: egda ubiše e togda vziskovahu ego PsLob 52r Par 46r BrAc 18c ὅταν ἀπέκτεννεν αὐτούς, ἐξεζήτουν cum occideret eos, quaerebant eum Ps 77,34 ⟧ gda CPar 69r; i egda približi se k’ vratomь grada i se iz’nošahu edinočedago s(i)na umr’vša materi svoei MNov 60d ὡς δέ … καὶ cum autem … ecce L 7,12 ⟧ egdaže … se Vat₅ 59a Roč 49a Lab 59b; egda sveĉenie b(o)g(o)vь n(a)ših’ veličimo meju nami i t(e)bê podobaetь bogi n(a)še častiti BrLab 161a Pm 285d Vb₄ 95c/d Vat₁₉ 462d dum ⟧ kada … i Bar 462d; de actione antecedenti in tempore praeterito kad; nakon što; when, after; — ὅτε, ἐν τῷ (c. inf.); cum, dum, quando: egda približi se g(ospod)ь kь er(u)s(o)l(i)mu posla dva ot uč(e)n(i)k’ svojih’ MVat₄ 71d Nov 73a Roč 61a Lab 64c ὅτε cum Mt 21,1; i egda vnidoše vzidoše na vhodnicu BrVO 254d Vb₁ 168d N₂ 125d ὅτε cum A 1,12; egda ispl’niše se d(ь)ni petikostni bêhu vsi uč(e)n(i)ci edinodušno vkup’ MVat₄ 126a Nov 124d Roč 106b Lab 105c BrVb₁ 171a Vat₅ 123a VO 255b Bar 219d N₂ 127d RitKlim 8r ἐν τῷ συμπληροῦσθαι cum complerentur A 2,1; i(su)sь egda ispl’ni sl(o)vo stvorenь bisi vladika iz(drai)lju BrVO 412c Vat₅ 222a N₂ 241a ἐν τῷ πληρῶσαι dum implevit 1Mach 2,55; egda v rai sьgrêši vьnь izide BrVO 330a Vat₅ 161b N₂ 178b cum; egda ubo pride s(ve)toe isplnenie vrêmene poslanь bisi sviše ot o(tb)ca s(i)nь roenь BrVO 207d Vb₁ 133c Vat₅ 97a N₂ 99a quando ⟧ kada bo Bar 188c; – по томь єгда kad, nakon što; when, after; — μετὰ τό c. inf.: postquam, posteaquam: vsta že po tom’ egda êst’ i pit’ v siloi BrVO 311d Vat₅ 153d Bar 254c N₂ 170a μετὰ τὸ φαγεῖν postquam comederat et biberat 1Rg 1,9; po tom’ egda ap(usto)li na bl(a)govêstovanie c(êsa)rstviê b(o)žiê poslani biše m(i)l(o)stiju n(e)b(e)skih’ pijь nadêleni biše BrVO 332d Vb₁ 210b Pm 155d Vat₅ 163b Bar 261b N₂ 179d posteaquam; čto aĉe namь prêžde ne prospêvaše takmo po tomь egda is(us)ь prikosnuti se crispêvati poče v životь BrVO 204c Vb₁ 131a Vat₅ 95b Bar 186c N₂ 97a tamen posteaquam; čim, tek što; as soon as; — ὡς; ut: marta že egda sliša êko is(us)ь gredet’ teksi srête i MVat₄ 60b Nov 61d Roč 51a Lab 60b ὡς ut J 11,20 ⟧ kada Hrv 57c; i egda prêsta gl(agol)ati sl(o)v(e)sa siê pristupi eterь ijudêi BrVO 411a ὡς ut 1Mach 2,23 ⟧ êko N₂ 240b; correlative єгда – и kad – tad; when – then; — ὅτε – ∅; τότε – ∅; cum – ∅: i egda otvori drugi pečatь i slišahь drugoga život’nago gl(agol)juĉa BrVat₅ 127c egda … omm. VO 269d N₂ 134d ὅτε ἤνοιξεν … ἤκουσα cum aperuisset … audivi Ap 6,3; egda približi se k nemu i vide .vῖ. (= 13) muži v sl(a)ve velice i vstav ide v sretenie ih CTk 86v; i egda pridoše na sredu gorь teh’ i naidoše zveri mnogie CŽg 69v; – по томь єгда – и kada, nakon što; when, after; — postquam – ∅: i po tom’ egda g(ospod)a molih’ i tudie mihailь arhan’elь êt’ me za ruku moju CŽg 36r postquam; de actione antecedenti in tempore futuro kad; when; — ὅταν, ὅτε, ὡς ἄν, ἐν τῷ (c. inf.); cum: egda ubo pridetь g(ospod)ь vinograda čto stvoritь dêlatelemь têmь MRoč 35b Vat₄ 42a Lab 42b egda že Nov 43d ὅταν οὖν ἔλθῃ ὁ κύριος cum ergo venerit dominus Mt 21,40; egda pridet’ godina ih’ pomenête êko az’ rêhь vam’ MVat₄ 253a Nov 173c Roč 206b Lab 216c CPar 224r ὅταν ἔλθῃ cum venerit J 16,4; zmii stoêše … da egda rodit’ čeda ee izьêst’ BrVO 273a Vat₅ 130a N₂ 137b ὅταν τέκῃ cum peperisset Ap 12,4; egda vzratitь g(ospod)ь plênь ljudi svojihь vzraduet se êkov’ PsLob 34v Par 33v Fr 51a BrAc 12d ἐν τῷ ἐπιστρέψαι cum converterit Ps 52,7 ⟧ gda CPar 48r; pročee že egda pridu ras’činju BrVO 111b ὡς ἂν ἔλθω cum venero 1C 11,34; i egda skon’ča (sic!) budutь bila l(ê)ta ta razdrušit’ se sotona BrN₂ 141d ὅταν τελεσθῇ cum consummati fuerint Ap 20,7 ⟧ po Vb₁ 177c VO 280b; i budet’ egda pokriju n(e)bo oblaki nad’ z(e)mleju êvit se duga moê BrVO 136c ἐν τῷ συννεφεῖν με cumque obduxero Gn 9,14; egda bo smêriši se paki pridu k tebê FgEust 1d ὅταν; i egda izideši uzriši orla CTk 85r ὅτε ἐξέλθῃς; i egda gl(agol)alь budu tebê otvoru usta tvoê BrVO 435b Vat₅ 232c N₂ 251c ἐν τῷ λαλεῖν cum autem locutus fuero Ez 3,27; – по томь єгда, по томь жє єгда, по томьжє єгда kad, nakon što; when, after; — μετὰ τό (c. inf.); postquam: po tomžde egda vskrьsnu prêd’idu vi v galilêi BrVO 225b po tomь eg’da Bar 198c po tom že egda Vb₁ 147a Pm 103a Vat₅ 105c N₂ 108d μετὰ δὲ τὸ ἐγερθῆναί με postquam autem resurrexero Mt 26,32 ⟧ po tom’ tega g’da CPar 239v po vskr’seni že moem’ MVat₄ 74b Nov 75b Roč 63c Lab 66a; ni po tomь egda sagrêšajutь žalostet se BrVat₁ 241a Bar 484b; correlative єгда – тогда, єгда – и kad – tad; when – then; — ὅτε – τότε, ὅταν – τότε, τότε – καί; cum – tunc, tunc – et: egda vznesete s(i)na č(lovê)tskago tьgda razumête êko az’ esm’ MVat₄ 38a Roč 31c Lab 37c egda … tagda Nov 40a ὅτε … τότε cum … tunc J 8,28; i egda uzriši vse sie strasti i potrêblenie udovь tvoihь togda i glava tvoê otsêčena budet’ FgJac 1a ὅτε γάρ … τότε; i egda uzriši križь moi iže reče ti o(tb)cь moi t(a)gd(a) a veru imeši FgThom 1r ὅταν … τότε; egda bratiê reda s(veta)go benedikta shodet se na kap(i)t(u)lь po primi tagda lektorь r(ь)ci glasom’ visoko RegBen 50r; egda vzoveši i g(ospod)ь usl(i)šit’ te BrPm 75c τότε βοήσῃ καὶ ὁ θεὸς εἰσακούσεταί σου tunc invocabis et Dominus exaudiet Is 58,9 ⟧ tagda … i VO 154c N₂ 73c MVat₄ 27d Roč 22c tagda … i Nov 29c BrVat₁ 75a Bar 162d; – по томь єгда – и kad, nakon što; when, after; — postquam – ∅: i potom’ egda teputь i i ubijutь ego MVat₄ 24a Nov 25d Roč 19d Lab 23c καὶ μαστιγώσαντες ἀποκτενοῦσιν αὐτόν et postquam flagellaverint, occident eum L 18,33.Cf. єгдажє, когда, по
2. hypoth. kada, ako; if, when; — ὅταν, ἐάν, ἐν τῷ c. inf., ὅ τι; cum, dum, si: kaê polьza v kr’vi moei egda snidu va istlenie PsLob 17v Par 20r BrAc 6d ἐν τῷ καταβῆναί με dum descendo in corruptionem Ps 29,10 ⟧ g’da CPar 27v; radujuĉei se egda zlo obrečutь BrN₂ 206a ὅταν κατατύχωσιν cum invenerint Job 3,22; i egda vžeždeši se ideši k sasudomь i p’eši BrVO 464b ὅ τι διψήσεις si sitieris Ru 2,9; veselet se egda zlo stvoritь BrVat₁ 173c cum male fecerint Pr 2,14; egda budete greduče po puti ne nosite zlata CBč 35r; egda es(tь) muž’ ijudêi a ona kr’stênina duhovni dl’gi ne razdrušajut’ vsagda CPet 137v; egda dêvica otcem’ v ženitav’ vdaet’ se mužu prvo danie ee ona v životê otpovêdaet’ se niedinêm’ činom’ ne morê biti CPet 138v; correlative єгда – то ako – onda; if – then; — si – ∅: egda mni ego bogata ko ni i mni ga dobra a on’ es(tь) zal’ to ne razdrušue ženitvi CPet 137v; egda poimêt’ ju to es(tь) muž’ bês pokaêniê CPet 136r. Cf. ако, ащє
3. hypoth. c. notione concess. i kad, iako; though, even if; — ὅταν, καὶ γάρ, ἐν τῷ c. inf.; cum, dum: sego radi ne uboim se egda smuĉaet’ se z(e)mla PsLob 30r Par 29v Fr 43b BrAc 11a ἐν τῷ ταράσσεσθαι τὴν γῆν dum turbabitur terra Ps 45,3 ⟧ gda CPar 42v; ne uzritь pagubi egda viditь premudrie umirajuče PsLob 31v Par 30v Fr 46b BrAc 11c ὅταν ἴδῃ cum viderit Ps 48,11 ⟧ gda CPar 44v; egda biste imêli biti moistri vr(ê)m(e)ne radi opetь potrêbuete da vi budete učeni BrVat₅ 113c VO 241c N₂ 117d καὶ γὰρ ὀφείλοντες εἶναι διδάσκαλοι etenim cum deberitis magistri esse Hb 5,12; – cf. ако и, ащє и. 4. fin. neg. pro єда da ne; in order not to; — μήποτε; nequando: egda kog’da rečetь vragь moi ukrêpihь se na nb BrN₂ 99d μήποτε nequando Ps 12,5 ⟧ eda kogda Vat₅ 97d Bar 189b PsLob 6v da ne egda BrVO 208d da ne kogda Vb₁ 134b Pm 94d ne da gda CPar 15v; – cf. да єда. C. part. interrog. pro єда expectato zar; whether; — μή; numquid: egda povêstь kto v grobêhь m(i)l(o)stь tvoju PsLob 58v μή numquid Ps 87,12 ⟧ eda Par 52r Fr 71a BrAc 20d CPar 77r; eda že razdêlaete g(ospod)a ili egda p(a)vlь raspetь b(i)si v(ь) v(a)sь BrVat₁ 59b μή numquid 1C 1,13 ⟧ eda Vb₁ 77a Pm 59b VO 103a Bar 146c N₂ 57a.
SM