Coniunctio:1. conj. fin.a) c. ind. da; that; — ἵνα, ὅπως, τοῦ c. inf., ὥστε, ἕως, (καί), asynd. (c. verbo finito), inf., ὅτι (raro); ut, ad c. gerund., ita ut, et, dum, modo: postavi g(ospod)i zakonodavca nad nimi da razumejutь êzici êko č(lovê)ci sutь PsLob 4v Par 10v Fr 8c BrAc 2c CPar 14r γνώτωσαν ἔθνη ut sciant gentes Ps 9,21; az’ prid’ da život’ imut’ MVat₄ 128c Nov 126c Lab 107b ἐγὼ ἦλθον ἵνα ζωὴν ἔχωσιν ego veni ut vitam habeant J 10,10; i idi vь ijudêju da uč(e)nici tvoi videt dêla tvoê MVat₄ 64c Nov 66a Roč 55b ἵνα καὶ οἱ μαθηταί σου θεωρήσουσιν ut et discipuli tui videant J 7,3; slast’nêe pače v nemoĉeh’ moihь pohvalju se da vselit se v me sila h(rьsto)va MVat₄ 22d Nov 24c Roč 18d ἵνα ἐπισκηνώσῃ ut inhabitet 2C 12,9; bl(a)go mnê êko smeril me esi da nauču se opravdaniemь tvoimь PsLob 78v Par 72r BrAc 29a CPar 106v RegBen 16b ὅπως ἂν μάθω ut discam Ps 118,71; i sede pod’ tim’ s’tl’promь da vi ča oĉe biti CBč 38v ἕως ἂν ἴδῃ; gredi predai mi i da navik’netь knigi FgThom 1r ὅπως μάθῃ γράμματα; se konem’ uzdi vь usta vlagaem’ da povinujut se n(a)mb BrVO 283d N₂ 144b εἰς τὸ πείθεσθαι αὐτοὺς ἡμῖν ad consentiendum nobis Ja 3,3; krêpostь dêl’ svojih’ v’zvêstit’ ljudem’ svoimь da dast’ imь dostoênie narod’ CPar 100v τοῦ δοῦναι αὐτοῖς κληρονομίαν ἐθνῶν ut det illis haereditatem gentium Ps 110,6-7 ⟧ dati imь PsLob 74r Par 67v Fr 102d; aĉe prêdamь têlo moe da sьžgut’ me ljubvi že ne imam’ ničtože mi prospêet’ MVat₄ 23c ἐὰν παραδῶ τὸ σῶμά μου ἵνα καυθήσομαι si tradidero corpus meum ita ut ardeam 1C 13,3; o adonai g(ospod)i i voevoda domu iz(drai)l(e)va … poidi na izbavlenie namь da sp(a)seši ni v mišcê isprostrьtê FgNov 1a veni ad redimendum nos in brachio extento; i zato razžiga b(og)ь utrobu zmiju da pie vsaki dan ·ā· (=1) lakat’ mora CPet 230v ἐπεὶ δὲ εἶπές μοι ὅτι πίνει ὁ δράκων ἐκ τῆς θαλάσσης πῆχυν μίαν; tacite da svêtlostь života imiti budete RegBen 1b curite, dum lumen vitae habetis; s(i)ne č(lovêč)ski stani na nogahь tvoihь da gl(agol)ju s toboju BrVO 433c στῆθι ἐπὶ τοὺς πόδας σου, καὶ λαλήσω πρὸς σέ sta super pedes tuos, et loquar tecum Ez 2,1; vlezi k nam da prevezem te êmože hoĉeši CTk 86r εἴσελθε πρὸς ἡμᾶς καὶ ἀποφέρομέν σε ὅπου βούλῃ;in correlatione cum на сиє, сего ради, зато: i na sie prid’ v mir’ da svedokuju o istinê MVat₄ 91b Nov 92b Roč 78c Lab 82b CPar 263r εἰς τοῦτο ἐλήλυθα εἰς τὸν κόσμον, ἵνα μαρτυρήσω ad hoc veni in mundum, ut testimonium perhibeam J 18,37; sego radi bratiê h(rьst)ь umrê i vskr’se i oži da mr’tvimi i živimi obladaet’ BrVO 100b εἰς τοῦτο γὰρ Χριστὸς ἀπέθανεν καὶ ἔζησεν, ἵνα … κυριεύσῃ in hoc enim Christus mortuus est, et resurrexit, ut … dominetur R 14,9; vsaki zali eda si zato živetь da pokorit se BrVO 232d omnis malus aut ideo vivit, ut corrigatur;и да: proslavi sina tvoego i da s(i)nь tvoi proslavit’ tebe MVat₄ 122a da Nov 121a d’nsь (pro da s(i)nь) Roč 103b Lab 102a ἵνα ὁ υἱὸς doξάσῃ σέ ut filius tuus clarificet te J 17,1; ponesite pred’ b(og)a dêla s’voê i da primete s(e)bê maz’du CBč 33c;да нє vel (in CPar) нє да како ἵνα μή, μή, ὅπως μή, μήποτε, καὶ οὐ μή, τοῦ μή c. inf.; ne, ut non, non, ne forte, et non: gl(agol)ahu že ne ne v prazdnik’ da ne mlьva budet’ v ljudeh’ MVat₄ 73c Nov 74d Roč 62d ne da k(a)ko CPar 238r ἵνα μὴ θόρυβος γένηται ἐν τῷ λαῷ ne forte tumultus fieret in populo Mt 26,5; i aĉe kto est’ sьžalilь ne mnê est’ sьžalil’ nь ot časti da ne stužaju vsêm’ BrVO 115d Vb₁ 81c Pm 61c Vat₅ 61c N₂ 59b ἵνα μὴ ἐπιβαρῶ ut non onerem 2C 2,5; bdête i m(o)lête se da ne vnidete v napast’ MVat₄ 69d BrVO 231a ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν ut non intretis in tentationem Mt 26,41; ne sudête da ne suditi vьčnut’ vasь MVat₄ 133b Nov 131c Roč 110d Lab 111d καὶ οὐ μὴ κριθῆτε et non iudicabimini L 6,37; ne pusti me d(u)še moee s nečistivimi idoli da ne os’kvrnit’ se vera tvoê va m’nê i da ne onečistit’ se telo moe ot grubosti sie nepravd’noe COxf 25a Ne permittas animam meam contaminari et ne polluatur fides mea. Non inquinetur corpus meum. Non immutatur sensus meus a turbine iniqua; – нє particula negativa saepe a да coniunctione separata est et cum verbo iungitur: oči že eju dr’žasta se da ego ne poznaeta MVat₄ 111d Nov 111d Roč 95a Lab 92cd οἱ δὲ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν ἐκρατοῦντο τοῦ μὴ ἐπιγνῶναι αὐτόν oculi autem illorum tenebantur ne eum agnoscerent L 24,16; vь opatovi voli budi komu zapovi e vzdati da se vragu vola ne naplnit’ RegBen 35b/36a ut non detur occasio diabolo; pridite za isto i idite i kupite da gladom’ ne um’remo COxf 20c ne omnes fame moriamur; obače skažu ti da se ne sablazniši CTk 87r ἵνα μὴ σκανδαλίσθῃς; ne hoĉu otveĉevati vsimь d(u)šamь da nikomur’ težak’ ne budu COxf 15c Bč 42v ὅπως μὴ τινός ἐπιβαρὴς γένωμαι; êmimo ga mi i svêzimo ga da nam’ vsim’ pečali ne učini COxf 17d ne cunctis nobis per incantationes suas visum praestringat; te postile od’ opata često budite iziskane da potaene tvari v nihь ne naidet se RegBen 36b ab abbate scrutinanda sunt propter opus peculiare ne inveniatur; 〈ne〉 prosipli bisera pred svinami da ga ne potlače nogami svoimi CGrš 15v μήποτε καταπατήσωσιν αὐτοὺς ἐν τοῖς ποσὶν αὐτῶν ne forte conculcent eas pedibus suis Mt 7,6; – da li ne semel in RegBen ut non: ako li ki toliko bude lênь i nevredanь da ne more nad’ knigami siditi ili ne razumi takovomu dêlo v’zdai se da li prazdanь ne budi RegBen 32b iniungatur ei opus quod faciat, ut non vacet; – ne da kogda μήποτε; ne: pros(vê)tli oči moi ne da gda usnu v’ semr’ti ne da gda r(e)čet’ nepriêt(e)l’ moi premogoh’ protiv u emu CPar 15v/16r μήποτε … μήποτε ne unquam … nequando Ps 12,4-5 ⟧ eda kogda … eda kogda PsLob 6v Par 11v Fr 11b BrAc 3a; – cf. eda kako, eda kogda; – ne da ne – nb (da), ne da – nb (da), ne da kako – nb (da) ἵνα μή – ἀλλά, οὐχ’ ἵνα – ἀλλά; ut non – sed (ut), non ut – sed (ut), ne forte – sed (ut): êko snid’ s n(e)b(e)se da ne tvoru vole moee na volju poslavšago me o(tь)ca MVat₄ 272d οὐχ’ ἵνα ποιῶ τὸ θέλημα τὸ ἐμὸν ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem eius, qui misit me J 6,38; i ti ne vnidu v pritvor’ da ne oskvr’net se na da êdet’ pasku MVat₄ 91a Nov 92a Roč 78b Lab 82a CPar 262v ἵνα μὴ μιανθῶσιν ἀλλὰ φάγωσιν τὸ πάσχα ut non contaminarentur, sed ut manducarent Pascha J 18,28; ibo v’ mnozêi s’krbi i tuzê sr(ьd)ca pisahь v’ mnozêhь s’lzahь ne da sk’rbni bili biste na da uvêste kuju ljubavь imamь obilnêišu k’ vamь BrN₂ 59b ne da … nь da Pm 61c da (sic!) … na da Vat₅ 61c οὐχ ἵνα λυπηθῆτε, ἀλλὰ τὴν ἀγάπην ἵνα γνῶτε non ut contristemini, sed ut sciatis 2C 2,4 ⟧ eda … na … da Vb₁ 81b VO 115d; izb(a)vi me ot rukь nečistivih’ i ot ruki pl’tobiica ne da kako poražena ustrašit se srce moe na pošli rosu i zdravie da ukrotet se rane moe CPar 270v ne forte percussa formidet cor meum, sed mitte ros sanitatis ut mitigantur plagae meae; da ni – ni vel da ne – ni ἵνα μή – μηδέ (μήτε); ut non – neque: dažd’ mi vodu tu da ni žeždju ni prihoždju sêmo počrêpat’ see MVat₄ 50a da ne … ni Nov 52a Roč 42d Lab 50d ἵνα μὴ διψῶ μηδὲ διέρχωμαι ἐνθάδε ἀντλεῖν ut non sitiam, neque veniam huc haurire J 4,15; da eda kako μή πως; ne forte: az ubo tako tako (sic!) teku ne êko bezvê(s)tno tako boru se i ne êko aerь bie nb udr’žju si têlo svoe i porobočaju e da eda kako inêm’ propovêdae sam’ neključim’ budu BrVO 109b μή πως ἄλλοις κηρύξας αὐτὸς ἀδόκιμος γένωμαι ne forte, cum aliis praedicaverim, ipse reprobus efficiar 1C 9,26-27; cum notione exceptiva: nb da, tkmo da, nb tkmo da, razkb da (post enuntiationem negativam) nego da, osim da; except that, unless, only in order to, but for; — εἰ μή, ἐὰν μή, εἰ μὴ ἵνα; nisi ut, nisi: tat’ ne prihodit’ na da ukradet’ i ubiet’ i pogubit’ MVat₄ 128c takmo da Nov 126c Lab 107b ὁ κλέπτης οὐκ ἔρχεται εἰ μὴ ἵνα κλέψῃ fur non venit nisi ut furetur J 10,10; ni k’ čemu že nêstь k tomu na tak’mo da is’sipana budetь vanь MNov 249a t(ь)kmo da Roč 199d Lab 208d na tkmo Vat4 246c εἰς οὐδὲν ἰσχύει ἔτι, εἰ μὴ βληθὲν ἔξω ad nihilum valet ultra, nisi ut mittatur foras Mt 5,13; o(tь)če moi aĉe ne možet’ čaša siê mimoiti tkmo da ispьju ju budi vola tvoê MVat₄ 74c Lab 66b tak’mo da Nov 75d Roč 63d Lab razvi da CPar 240v εἰ οὐ δύναται τοῦτο παρελθεῖν ἐὰν μὴ αὐτὸ πίω si non potest hic calix transire, nisi bibam illum Mt 26,42; b) c. cond. da bi; in order that, so that; — ἵνα, ὥστε c. inf., ὡς c. inf., ὅπως, εἰς τό c. inf., inf.; ut, ad c. gerund., (et), quatenus: i nikoliže mnê ne dal’ esi kozlete da s drugi moimi vzveselil se bim’ MVat₄ 44a Nov 45d Roč 37b Lab 44c ἵνα … εὐφρανθῶ ut … epularer L 15,29; otlomiši (sic!) se vet’vi da azь pricêpil se bimь FgApost 1a ἵνα ἐγὼ ἐγκεντρισθῶ ut ego inserar R 11,19; se pridet’ isplьnenie vrêmene v neže posla b(og)ь s(i)nь svoi rožden’ ot ženi biv’ pod’ zakonom’ da pod’ zakon’nie iskupil’ bi BrVO 34c Vb₁ 24d Pm 21d Bar 96b N₂ 17d da … iskupitь Vat₅ 17b ἵνα τοὺς ὑπὸ νόμον ἐξαγοράσῃ ut eos, qui sub lege erant, redimeret G 4,5; i množiceju v’ ogn’ i vь vodu vьvr’že i da bi i pogubil’ MVat₄ 149a Nov 144c Roč 123a Lab 123d ἵνα ἀπολέσῃ αὐτόν ut eum perderet Mc 9,21; i lizahota nozi ego i ruci da bi razumil’ antonii êko bl(agoslovle)niê prosita u nego FgPaul 2b ὥστε νοῆσαι αὐτὸν ὅτι εὐλογηθῆναι ζητοῦσιν; posla slugi svoe vь inu stranь da bi poiskali lovitvi FgEust 1a ἀπέστειλεν τοὺς στρατιώτας αὐτοῦ ὡς ἐν προφάσει δῆθεν ἐκζητῆσαι θήραμα; prosmraždajut’ bo lica svoê da êvili se bi č(lovê)kom’ posteĉe MVat₄ 26ab Nov 27d Roč 21b Lab 25c ὅπως φανῶσιν ut apareant Mt 6,16; želaju bo vidêti vi da eteroe podam’ vam’ darovanie d(u)hovnoe da utvr’dili se biste BrVO 81d Vb₁ 64a Pm 51c Vat₅ 50d Bar 133d N₂ 51a εἰς τὸ στηριχθῆναι ὑμᾶς ad confirmandos vos R 1,11; vêžd’ êko poslah’ k tebê noemana raba moego da iscêliši i ot prokazi ego êko onь posla kь mnê da iscêlil’ bim’ č(lovê)ka ot prokazi ego MVat₄ 45d ἰδοὺ ἀπέστειλα πρὸς σὲ Ναιμαν τὸν δοῦλον μου ἀποσυνάξαι ἄνδρα ἀπὸ τῆς λέπρας αὐτοῦ 4Rg 5,6 scito quod miserim ad te Naaman servum meum ut curem hominem a lepra sua 4Rg 5,7; tьgda snidoše mnozi iĉuĉe zakonь i pravdu v pustinju da sêdêli bi ondê BrVO 411bc N₂ 240c καθίσαι ἐκεῖ et sederunt ibi 1Mach 2,29; vzbudi prosimь g(ospod)i silu tvoju i pridi da otь naležeĉihь grêhь n(a)šihь pagubь toboju utegli bihomь FgRoč 1a ut ab imminentibus peccatorum nostrorum periculis te mereamur; — da и quatenus: k’ s(ve)toi m(a)rii porcinkuli prosi dovesti se idêže bo d(u)hь m(i)l(o)sti priêtь da tu i vzdal bi d(u)h’ života BrVat₆ 191c quatenus, ubi acceperat spiritum gratiae, ibi redderet spiritum vitae;in correlatione cum того ради, зато διό c. inf., ἵνα; ideo – ut: togo radi posla b(og)ь svoego otroka is(u)h(rьst)a egože azь bl(a)govêĉaju i propovedaju da bi na nь upvali antupate FgTh 1b διό … ἔχειν τὴν ἐλπίδα; ako gdo klêr’ga zatvori v hramê i ljudi oruž’ne postavi prêd vrati togo radi da bi ga êl’ kada bi vilêzal’ CPet 148r; ili bi mu proprug’ omakal’ ot sedla togo radi da bi se s kona svalil’ CPet 148r; vsaki zali eda si zato živetь da pokorit se ili zato da ob nemь dobri pečalovali se bi BrVO 232d aut ideo vivit, ut per illum bonus exerceatur; zato li stvorih te da v pkli živel bi CGrš 8v ἵνα ἐν ᾴδῃ κατέχῃ δέσμιος;da ne c. cond. ἵνα μή, μή, τοῦ μή c. inf., ὅπως μή; ne, ut non, ne forte: dr’žahu i da bi ne otšьl’ ot nihь MVat₄ 49a Nov 51a Roč 41d Lab 49d τοῦ μὴ πορεύεσθαι ἀπ’ αὐτῶν ne discederet ab eis L 4,42; slugi ubo moe podvizali se biše da ne prêdan’ bim’ bil’ ijudêom’ MVat₄ 91b da ne prêdanь bil bimь Nov 92b Roč 78c Lab 82b ἵνα μὴ παραδοθῶ τοῖς Ἰουδαίοις ut non traderer Iudaeis J 18,36; zapovêdê nama b(og)ь da ne êla bihovê ni prikosnula bihovê emu da ne umr’la bihovê BrVO 130c ne zap(o)v(ê)dê g(ospod)ь b(og)ь nama êsti ni prikosnuti se emu da ne umrla bivê Vat₅ 65d ἵνα μὴ ἀποθάνητε ne forte moriamur Gn 3,3; noseĉe srebra didragamь trista v’ žr’tvu er’kolovu ihže prosiše si iže prinesli bêhu da ne v žr’tvahь razdaêli bi se BrVO 427d μὴ χρη̄σθαι εἰς θυσίαν ne in sacrificiis erogarentur 2Mach 4,19; posla me č(lovê)ki istr’gnuti ot istlêniê i ot nečistoti i ot vsakoe lьsti i smrti da bi k tomu ne sьgrêšili FgTh 1b ὅπως μηκέτι ἁμαρτάνωσιν; i poče matii plakati očima da bi ga ne vidili z’reĉe CBč 34v ὅπως μὴ θεωρήσωσιν αὐτὸν βλέποντα; – da ne kako μήποτε; ne forte: i pride emu svêtь dobarь da razoril’ bi i da ne kako bil’ bi imь v ponošenie BrVO 418a ne forte illis esset in opprobrium 1Mach 4,45;
2. conj. enuntiationes rogativas obliquas inducens:a) c. ind. da; that; — ἵνα, ὅτι, τοῦ c. inf., inf., ὅταν, γάρ c. inf.; ut:, quia, quod, si, quasi, inf.: – enuntiationes obiectivae: i poždah’ da stvorit’ grozdi i stvori trьnie BrVO 36c Vb₁ 26b καὶ ἔμεινα τοῦ ποιῆσαι σταφυλήν et expectavit ut faceret uvas Is 5,2; i vidê gor’jiê da v bêgь obraĉeni sut’ družba ego i važgani sutь stani BrVO 417a Vat₅ 223d N₂ 243a ὅτι τετρόπωνται quod in fugam conversi sunt sui 1Mach 4,20; prosiše u pilata da ubijutь i MVat₄ 112d Nov 112c Roč 95d Lab 93c ᾐτήσαντο Πιλάτον ἀναιρεθῆναι αὐτόν petierunt a Pilato, ut interficerent eum A 13,28; mišlahu starêšini erêiski da lazara ubijutь MNov 69d ἵνα καὶ τὸν Λάζαρον ἀποκτείνωσιν ut et Lazarum interficerent J 12,10; i druzim oslipih’ oči i vesealahi se da ob stenu udrit se CGrš 4v καὶ ἑτερόπμην εἰς αὐτοῖς, ὅταν εἰς τοὺς τοίχους περιέκρουον; neĉemo da vnidutь v gradь našь da otvratetь nasь od’ žen’ našihь CŽg 102v οὐ θέλομεν γὰρ εἰσελθεῖν εἰς τὴν πόλιν ἡμῶν; i molih’ se nim’ da šad’še počinutь v dome moemь CŽg 102v ἵνα εἰσελθόντες εἰς τὴν πόλιν ἀναπαύσονται ἐν τῇ οἰκίᾳ μου; da poveli mi da ju pokažu molitvami vašimi CŽg 103r κέλευσον ἡμῖν, ἵνα παιδεύσω αὐτήν; i su regulu hoĉemo da bude često meĵu bratiju čtena RegBen 47a hanc autem regulam saepius volumus in congregatione legi; – enuntiationes attributivae: na pridet’ godina da vsьk’ iže ubiet vi mnit se službu prinesti b(og)u MVat₄ 253a Nov 173c Roč 206b Lab 216c CPar 223v ἀλλ’ ἔρχεται ὥρα ἵνα πᾶς ὁ ἀποκτείνας ὑμᾶς δόξῃ λατρείαν προσφέρειν τῷ Θεῷ sed venit hora, ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo J 16,2; o sem’ svr’šena est’ ljubv’ s nami da upvanie imam’ v d(ь)nb sudni MVat₄ 133a Nov 131b Roč 110c Lab111c ἐν τούτῳ τετελείωται ἡ ἀγάπη μεθ’ ἡμῶν, ἵνα παρρησίαν ἔχωμεν ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως in hoc perfecta est charitas Dei nobiscum ut fiduciam habemus in die iudicii 1J 4,17; i čuêše se tomu da more razumeti besedam’ teh’ zveri CŽg 81v καὶ ἐθαύμαζεν ὅτι ἡδυνήθη νοῆσαι τοὺς λόγους τῶν θηρίων ἐκείνων; i poide na riku tigru k euge i naide ju da se pl(a)kaše CŽg 32r et invenit eam flentem; – da kako, da êko quasi, ita: ĵa spah i vidih va sni videnie da kako se krv sina našega abela prohoêše ruci kainu CFat 10r da Žg 35r dormiens vidi visum quasi sanguinem filii nostri Abel in manu Cain ore suo deglutentis eum; viĵь to mlaĵьši da êko na sp(a)senie emu e(stь) ta zap(o)v(ê)dь RegBen 47b sciat iunior ita sibi expedire; – enuntiationes subiectivae: une est’ namь da edin’ č(lovê)kь umret’ za ljudi MVat₄ 69d Nov 71a Roč 59b BrVb₁ 141d Vat₅ 102b VO 218c Bar 195a N₂ 105b συμφέρει ὑμῖν ἵνα ἄνθρωπος ἀποθάνῃ ὑπὲρ τοῦ λαοῦ expedit vobis ut unus moriatur homo pro populo J 11,50; tako že i s’tvoreno b(i)si da prineseno bê ot in’die telo ap(usto)le BrN₂ 391d Vat₆ 82c Pm 188c Lab 15b ut translatum esset de India corpus apostoli; često nahajaet se da ere skrozi narejenie pripuĉ’ta v manastirihь mnogo hudobê obrêĉet se RegBen 45a ut per ordinationem praepositi scandala gravia in monasteriis; – da apud verbum repetitur: podaĵdъ m(o)limъ se v’semogi vêč’ni b(ož)e da blaženago ap(usto)la tvoego im(e) r(e)k(ъ) prošeniem’ ego ot v’sêhъ pagubъ da sьvlêčemъ se FgVind 2a ut beati apostoli tui (N.) imploratione a cunctis periculis exuamur; i podai da eže plьk’ tvoi slavi radi tvoee tvorit’ to d(u)hovnê vsêm’ obêtom’ da svr’šit’ MVat₄ 71b et praesta ut quod populus tuus tua veneratione agit hoc spiritualiter summa devotione perficiat; prosim’ da toežde veri tvrdineju ot vsêh’ protiv’nih’ vinui vazdê da zaodeem’ se COxf 48c ut eiusdem fidei firmitate ab omnibus semper muniamur adversis; da ne ἵνα μή, μή, ὅτι οὐκ; ne, quia non: i rečeno bê imь da ne ubijut’ ihь BrVO 271b da ne … ubili bi N₂ 136a ἵνα μὴ ἀποκτείνωσιν αὐτούς ne occiderent eos Ap 9,5 ⟧ ne dast se imь umoriti č(lovê)kь Vat₅ 128d; i paki zatai s rotov’ da ne zna č(lovê)ka CPar 242rv ὅτι οὐκ οἶδα τὸν ἄνθρωπον quia non novi hominem Mt 26,72; ot toga se e usilno varovati se da se ne vzgoda RegBen 19b ne conveniat; drugo e(stь) da za grihe svo(e) služiti b(og)u ne hotê CPar 149v quia pro peccato suo Deo servire noluit; – da ne – na da: i othode levelê da ne ležitь drêvo to na z(e)mli na da budetь obručaсь želêznihь vse drêvo plьno ot konca do konьca FgLign 1c; – da ni: se izvojju ego vam’ van’ da poznate da v nem’ niedne krivine ne nahojju CPar 263v ἵνα γνῶτε ὅτι οὐδεμίαν αἰτίαν εὑρίσκω ἐν αὐτῷ ut cognoscatis quia nullam invenio in eo causam J 19,4 ⟧ êko niedinoeže MVat₄ 91c êko niedinoe Nov 92c Roč 78d Lab 82c; i zap(o)v(ê)damo da niedinь vasь tako budi riči vrêmen’nimi ob’êt’ CPar 149r ut nullus vestrum; to vistinu vide da jure ot togo d(ь)ne svoe tilo ni v’ oblasti emu RegBen 39b nec proprii corporis potestatem se habere; ako ti viš’ d(u)še da ê nikomure sada z’la ne činju ni govoru ni mišlju COxf 8c; – da nikoliže, da nikadaže ne aliquando: i varui da nikoliže pristaniši grêhu BrVO 384c ne aliquando peccato consentias Tob 4,6; – da apud verbum repetitur: b(ož)e … t(e)be priležno m(o)limь za d(u)šu raba t’voego … da kako na te ufa i vêrova mukь v(ê)čnihь adovih’ da ne primet’ RitKlim 113r; b) c. cond. da bi; that; — ἵνα, ὅτι, inf.; ut, quod: sь že vidêv’ petra i ivn’ hoteĉa vniti v cr(ь)k(ь)v’ prošaše da al’mužno priêl’ bi ot neju BrVO 258d ἠρώτα ἐλεημοσύνην λαβεῖν rogabat ut elemosynam acciperet A 3,3; prêžde i mnogo mole estь desetnikь is(us)a da bi vr’hu šьlь po ubrusu ego FgNic 1c ut superascenderet et ambularet super faciale suum; mnê ubo za mьnьe est’ da ot vas’ sudil se bim’ BrVO 35bc Vb₁ 25c Vat₅ 17d Pm 22cd Bar 97b N₂ 18c ἵνα ὑφ’ ὑμῶν ἀνακριθῶ ut a vobis iudicer 1C 4,3; i pride emu svêtь dobarь da razoril’ bi i BrVO 418a Vat₅ 224b N₂ 243c καὶ ἔπεσεν αὐτοῖς βουλὴ ἀγαθὴ καθελεῖν αὐτό et incidit illis consilium bonum ut destruerent illud 1Mach 4,45; čto bi bilo da bi shranili d(u)šu svoju ako bi ju zgubili ego radi BrN₂ 379b quod servarent animam suam; proseĉi ga umileno da bi imь dalь to b(la)ž(e)no t(ê)lo BrBar 523c petentes igitur ab ipso cum instantia corpus; da ne c. cond. μή, τοῦ μή c. inf.; ne, ut non, ne non: i mnozi ot pl’ka iz(drai)leva zaveĉaše se da ne êli biše nečistaê BrVO 410a da ne êli bi Vat₅ 220d N₂ 239d τοῦ μὴ φαγεῖν κοινά 1Mach 1,62 ut non manducarent immunda 1Mach 1,65; i uboê se da ne imêl bi BrVO 415b Vat₅ 222d/223a N₂ 242a μὴ οὐκ ἔχῃ ne non haberet 1 Mach 3,30; i vsi graêne molahu i da bi ne othodil iz grada togo CTk 90r; boeĉi se da bi pabalь ne vzelь polь imeniê oca svoego CŽg 80r; i bole bi mu bilo da bi se ne rodil’ COxf 2d; – da ne – ni οὐ – οὐδὲ μή; ne – et ne: ot ploda že drêva eže est’ po srêdê raê zapovêdê nama b(og)ь da ne êla bihovê ni prikosnula bihovê emu BrVO 130c οὐ φάγεσθε ἀπ’ αὐτοῦ οὐδὲ μὴ ἅψησθε αὐτοῦ ne comedere mus, et ne tangeremus illud Gn 3,3 ⟧ ne zap(o)v(ê)dê g(ospod)ь b(og)ь nama êsti ni p’rikosnuti se emu Vat₅ 65d.
3. conj. consecutiva (vis consecutiva notioni finali appropinquat)a) c. ind. (tako) da; (so) that; — ἵνα, ὅπως, ὥστε c. inf., τοῦ c. inf., inf., asynd. c. verbo finito, (ὅτι, καί); ut, (et, quod, quoniam, quatenus): tako da prosvêtit se s(vê)tъ vaš’ prêd č(lovê)ki da uzret’ dêla vaša dobraê MVat₄ 246c Nov 249b Lab 208d i da Roč 199d ὅπως ἴδωσιν ὑμῶν τὰ καλὰ ἔργα ut videant opera vestra bona Mt 5,16; o semъ prosl(a)vit se o(tь)sъ moi da plodъ mnogъ stvorite MRoč 186c Lab 195a Vat₄ 238a Nov 240b ἵνα καρπὸν πολύ̄ν φέρητε ut fructum plurimum afferatis J 15,8; k’letvoju ejuže k’let’ se k’ avraamu o(tь)cu n(a)šemu dati s(e)bê n(a)mъ da be s’traha ot ruki vragъ n(a)šihь iz’bavleni služim’ emu RitKlim 112rv ἀφόβως … λατρεύειν αὐτῷ ut sine timore … serviamus illi L 1,74; izbavi me ot’ klevetъ č(lovêč)skih’ da shranju zapovêdi tvoe CPar 109v καὶ φυλάξω τὰς ἐντολάς σου ut custodiam mandata tua Ps 118,134 ⟧ i PsLob 80v Par 74r; kto sъgrêši sa li ili roditela ego da slêp’ rodi se MVat₄ 57a Nov 59a Roč 48c ἵνα τυφλὸς γεννηθῇ ut caecus nasceretur J 9,2; čto ti b(i)si morê da pobêže i ti êrdanê da vzrati se vaspêtъ gori da vzigraste se êko ovni PsLob 75r Par 68r da pobêže … da vrati se … gori v’zigraše se CPar 101v ὅτι ἔφυγες … ὅτι ἀνεχώρησας … ὅτι ἐσκιρτήσατε quod fugisti … quia conversus es … montes, exsultastis Ps 113,5; – tako da, kako da, êko da ita ut, quatenus: važga se oganь velikъ tako da vsi čuêhu se BrVO 422d Vat₅ 226c Pm 176a Bar 284a N₂ 245b ὥστε θαυμάσαι πάντας ita ut omnes mirarentur 2Mach 1,22; na vsa tri sobstva s’vêč’na sebi sutь i edinaka tako da vь vsêh’ kako jure više rečeno e(stь) i troica v’ edinstvê i edinstvo v troici č’tovano budi CPar 136v ita ut … et unitas in trinitate, et trinitas in unitate veneranda sit; a ta poken’tur odgovori nemu barbarskim’ ezikom’ i psovaše ga sramotno tako da telo b(la)ž(e)noga an’tona od straha taêše CŽg 81v καὶ τὸ στόμα αὐτοῦ φόβου ἀπέβαλλεν; ugodi b(o)žstvenoi mudrosti izbrani sa grad’ mat(e)re svoee prebivaniemъ ukrasiti kako da gda ot pl’ka množiceju častit’ se na zemlah’ CPar 168v quatenus dum a populo frequenter veneratur in terris; da v koe ljubo mêsto vêtvie sie vloženo budet’ tvoim’ bl(agoslovle)niem’ vêrni prêbivateli mêsta togo budut’ vsi bl(agoslovle)ni êko da vse napasti krêpostiju desnice tvoee otrenut se MVat₄ 70d; cum notione comparativa etiam neže da, neže li da: ἵνα; ut, quam ut: bol’še see ne imam’ radosti da slišu čeda moê vistinu hodeča BrVO 295c Vb₁ 184c Vat₅ 139c Pm 132c N₂ 149a ἵνα ἀκούω τὰ ἐμὰ τέκνα ἐν τῇ ἀληθείᾳ περιπατοῦντα quam ut audiam filios meos in veritate ambulare 3J 4 ⟧ koliko eg’da Bar 231c; bolše see ljubvi niktože imat’ neže da d(u)šu svoju položit’ kto za drugi svoe MVat₄ 230b Nov 231c Roč 185b Lab 193d μείζονα ταύτης ἀγάπην οὐδεὶς ἔχει ἵνα τις τὴν ψυχὴν αὐτοῦ θῇ ὑπὲρ τῶν φίλων αὐτοῦ maiorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis J 15,13; dobrê bo mi umrêti neže li da kto hvalu moju istъcit’ BrVO 109a ἢ τὸ καύχημά μου ἵνα τις κενώσει quam ut gloriam meam quis evacuet 1C 9,15; êko bole estъ vamь da edinь č(lovê)kъ umretь za ljudi neže da tolikь narodъ pogibnetъ BrVO 218c Vb₁ 141d Vat₅ 102b Bar 195a N₂ 105b MNov 71a Roč 59b καὶ μὴ ὅλον τὸ ἔθνος ἀπόληται et non tota gens pereat J 11,50 ⟧ da ne MVat₄ 69d; da ne ἵνα μή, ὅπως μή, τοῦ μή c. inf.; ut non, ne: ti že ize d(u)šu moju da ne pogib’net’ RitKlim 110v ἵνα μὴ ἀπόληται ut non periret Is 38,17; razvratilь esi ikoniiski gradъ oĉe že i moju obručenicu têklu da ne hoĉet’ posagnuti za me FgTh 1a ἵνα μὴ θελήσῃ με; i tako čisti sudь ot reda da ga ne izlomišь RegBen 44b ne … frangatur vas; – da ne – ni: ako tolika budetь ego gizda da se ne hočet’ podložiti ni posluha regule činiti RegBen 42b ut subdi aut oboedire regulae nolit; – da ni: potom’ v’ rečь og’nemъ goručuju tri d(ь)ni zatvorenь bê i nevrêjenь prebi da ni vlas’ gl(a)vi ego premr’šenь b(i)si BrLab 164a; tako se naredite godine vse da isplnene budutь da po kumplêti ničče ne govori RegBen 27b ut post completorium nemo loquatur;b) c. cond. da bi; that; — τοῦ c. inf.; ut: eda b(og)ь esm’ az’ da ubiti mogl’ bim’ i oživiti MVat₄ 45d τοῦ θανατῶσαι καὶ ζωοποιῆσαι ut occidere possim et vivificare 4Rg 5,7; dai nam’ m(o)l(i)m te g(ospod)i b(ož)e našь s(ve)tih’ i m(u)č(eni)c’ tvoih’ im(e) r(ekь) [im(e) r(ekь)] pal’mami neprêstajučeju čstiju čstiti da ihže dostoinoju misliju ne možem’ čisti ponê umilenimi službami čstili bihomъ MVat₄ 250b Nov 252d ut … humilibus saltam frequentemus obsequiis; toliko dl’go tako sutь da drzali bi BrVO 232d Vb₁ 152b Vat₅ 109c Bar 203a N₂ 113b tamen quamdiu ita sunt ut exerceant.
4. conj. declarativaa) c. ind. da; that; — ὅτι, acc. c. inf.; quia, quod: rêh’ v(a)mъ da ê esam’ CPar 261r εἶπον ὑμῖν ὅτι ἐγώ εἰμι dixi vobis, quia ego sum J 18,8 ⟧ êko MVat₄ 90c Nov 91c Roč 77d Lab 81c; r(e)če bo da s(i)nъ b(o)ži esm’ CPar 245r ὅτι Θεοῦ εἰμι υἱός quia filius Dei sum Mt 27,43 ⟧ êko MVat₄ 76d Nov 77d Roč 65d Lab 68b; vêste li da po dvêju dnu vazam’ budetь CPar 238r οἴδατε ὅτι μετὰ δύο ἡμέρας τὸ πάσχα γίνεται scitis quia post biduum pascha fiet Mt 26,2 ⟧ êko MVat₄ 73c Nov 74d Roč 62d; a neki govorahu da e s(ve)ti an’ton’ naiprvo počelъ nositi sviti manijaskie i v pustine živeti CŽg 79r ἔνιοι … διαβεβαιοῦνται τὸν μακάριον Ἀντώνιον ἀρχηγὸν γεγενῆναι; hotêe skazati da k nimъ navlačno vsa siê gl(agola)še BrVat₁₉ 240d;da ne ὅτι οὐ(κ), οὐ μή; quia non: da ispl’nit se sl(o)vo ko r(e)če da kih’ dal’ esi mnê ne pogublju ot nih’ nikogare CPar 261r ὅτι οὓς δέδωκάς μοι, οὐκ ἀπώλεσα quia quod dedisti mihi, non perdidi J 18,9 ⟧ êko … ne MVat₄ 90c Nov 91c Roč 77d Lab 81c; ili mniši da ne mogu um(o)liti o(tь)ca moego i pristavit’ mnê veče neže ·в̃ı· (=12) leĵiona anj(e)lъ MNov 76a CPar 241r ὅτι οὐ δύναμαι παρακαλέσαι τὸν πατέρα μου quia non possum rogare patrem meum Mt 26,53 ⟧ êko ne MVat₄ 74d Roč 64a Lab 66c; tada poče otricati se i kleti da ne znah’ č(lovê)ka CPar 242v ὅτι οὐκ οἶδα τὸν ἄνθρωπον quia non novisset hominem Mt 26,74 ⟧ êko ne Vat₅ 75c Nov 76c Roč 64c Lab 67b; o d(u)še okan’na k(a)ko to gov(o)riši da ne sagrêših’ CBč 42r πῶς λέγεις ὅτι φόνον οὐκ ἐποίησας; gl(ago)l)a g(ospod)ь k mihailu da ne smiet’ sm’rt’ k avramu k(a)ko ka inomu č(lovê)ku COxf 15d οὐ μὴ τολμήσῃ θάνατος ἐγγίσαι; – da ni: vistinu g(lagolju) v(a)mъ b(ra)t(i)ê da ni zlobe vek’še n’ sv(ê)ti ot zlobe žen’ske CBč 71a;b) c. cond. da bi; that; — ὅτι; quia, quod: kto ti povêdê da nagъ bil’ bi BrVO 130d ὅτι γυμνὸς εἶ quod nudus esses Gn 3,11; ne m’nei da bihъ ĵa t(e)bi silil’ CBč 35r μὴ νομίσῃς ὅτι κατά τυραννίαν οὐ δίδομέν σοι; i mnêše da ot ljubodêêniê bilo bi CPar 164v et putavit quia de adulterio impregnatus; ovo ča e va m’ni govori sa m’nu da bi se rodilo COxf 29d.
5. conj. copul. aut adiunct. i, pak, i tako, dakle; and, but, and so, then; — καί, δέ; et, tamen, atque: blizъ budi [molimъ] te g(ospod)i b(ož)e našь da eže ni tvoimi tainami obnovilъ esi vêčnimi ni začiti pomoć’mi FgKuk 1d et quos tuis mysteriis recreasti perpetuis defende presidiis; svečenimъ sim g(ospod)i potomъ m(o)l(imъ) te tvoihъ sr(ьd)ca vêrnihъ m(i)l(o)stivь prosti da imže obêtovaniê želju daeši svršenie dai m(o)l(imъ) te blagodêtanь slišanie BrVO 216d Vb₁ 140b Vat₅ 101b Pm 99a Bar 194a N₂ 104b et quibus devotionis praestas affectum, praebe suplicantibus pium benignus auditum; ako li pisati ne umi naprosi inoga da samъ na listu po pismi ✠ križь učini svoju ruku RegBen 39a et ille novitius signum faciat, et manu sua; da zais’- to sr(ьd)ce nemu v pečali biše ot’ o(tь)ci svoem’ êkove COxf 18d verumtamen cor ipsius continenter moerebat atque dolebat ob sanctum patrem suum Iacob; – da ne: straha že ihъ ne uboite se da ne sьblaznite se MVat₄ 138a Nov 135b Roč 102d 114b Lab 115a μηδὲ ταραχθῆτε et non conturbemini 1P 3,14; ê bo esmъ č(lovê)kъ težakъ telomъ da ne mogu priti skozi tes’na v’rata CBč 41v καὶ πῶς δυνήσομαι εἰσελθεῖν εἰς τὴν στενὴν πύλην; – da toho radi: se budet’ iv(a)nъ egože az’ usêknuh’ ta budet’ vstal’ ot mr’tvih’ da toho radi sili dêjut’ se imъ FgLab 1a καὶ διὰ τοῦτο αἱ δυνάμεις ἐνεργοῦσιν ἐν αὐτῷ; si sut’ ne vêrovali va o(tь)ca i sina i s(veta)go d(u)ha da togo radi tako mučet’ se CPet 332v καὶ διὰ τοῦτο ὧδε οὕτως κολάζονται; adiungit periodum hypotacticam: ne dostoit’ mi toga učiniti na da idu i povim’ o(tь)cu n(e)b(e)skomu da ako povelit’ mi tagda skažu ti v’sa COxf 14d καὶ ἐὰν κελεύωμαı; ako li tako pokazanь ne popravit se pokazav’še mu ego grihь i krivostь ot molstira otvrzi se da tako ako tolika budetь ego gizda da se ne hočet’ podložiti ni posluha regule činiti RegBen 42b si tamen talis fuerit eius contumacia; ako se prigodi n(a)v(e)č(e)rê sie v proste d(ь)ni ne rci al(lelu)ê da ako e v n(e)d(ê)lju rci al(lelu)ê al(lelu)ê i vêruju MVat₄ 8a nisi vigilia venerit in dominica; da ako hočeš’ stv(o)riti s’ nami člov(ê)koljubie povei n(a)mъ vredь CBč 35v εἰ οὖν ποιεῖς τὴν φιλανθρωπίαν μεθ’ ἡμῶν; aĉe li ki žakanь želêet v’ molstirь priêtь biti sridne mêsto vzdai mu se da tako kako onъ d’êk obečai vsaku zapovidь regule tvoriti RegBen 40b et ipsi tamen, si promittunt de observatione regulae vel propria stabilitate; gl(agol)a im’ is(us)ь az’ esm’ … da êkože reče im’ az’ esm’ idu vъspet’ MVat₄ 90c Roč 77d Lab 81c ὡς οὖν εἶπεν αὐτοῖς ut ergo dixit J 18,6 ⟧ i egda Nov 91c.
6. conj. advers. već, nego, a, ali; but, and; — ἀλλά, δέ, γάρ, (καί); sed, at, quam, verum, vero, tamen: egda vsemogi b(og)ь s vetim’ vragom’ bra se ne v’ svoem’ veličstvê da v našem’ smêreni BrVO 39d Vat₅ 22b Bar 101c non in sua maiestate sed in nostra congreditur humilitate ⟧ na Pm 27a N₂ 22b; ki ni ot kr’vi ni ot pohoti put’skie ni ot pohoti m(u)žskie da ot b(og)a rodiše se RitKlim 158r ἀλλ’ ἐκ Θεοῦ ἐγεννήθησαν sed ex Deo nati sunt J 1,13 ⟧ na MVat₄ 10d Nov 12a Lab 10d пь Roč 9b; mimonesi čašu su ot mene da ne ča ê hoču da ča ti CPar 249r ἀλλ’ οὐ τί ἐγὼ θέλω ἀλλὰ τί σύ sed non quod ego volo, sed quod tu Mc 14,36 ⟧ obače ne … na MVat₄ 80a Roč 68d Lab 70c na ne … na Nov 80d; ni lah’ko po proroč’skomu rečen’ju ne edin ot č(lovê)kъ moretь vidêti s’vitь b(o)ži da zato iz’ inêh’ stvorenih’ i zap(o)v(ê)di g(ospod)a sp(a)sit(e)la moremo razumêti CPar 165rv sed tamen ex ceteris factis atque praeceptis Domini Salvatoris possumus intelligere; da ot(ь)sь nega êkov’ ne viêše da zavist’ imiše od’ brat’e COxf 16d at pater Iacob ignorans occultam illorum; na vsaki hipь dl’gь e(stь) koludromь mlčanьe držati da naiveče v’ godine nočne RegBen 27b maxime tamen nocturnis horis; da moisêê pr(o)r(o)ka ni knigь ot c(êsa)rstviê skozi malъ razumъ va tь hipь ne čtite da na ine godine čtene budite RegBen 27b aliis vero horis legantur; vide ni edan’ č(lovê)kъ ne more ubežati z’ grada toga da k(a)ko vi gres’te tamo CBč 35r καὶ πῶς ὑμεῖς πορεύεσθε ἐκεῖ; ili ča bude potriba gl(a)s(o)mъ ot rukê ili kim ljubo zn(a)menьemъ da ne êzikomъ RegBen 25ab sonitu cuiuscumque signi potius petatur quam voce; – da ли: ne sr’di se na onogo ki ne volju čine da li iš’če por’m’ne na nь zak’ straha b(o)ž(i)ê nima êzikь nee ere na vêčno sudiŝče ne gleda CBč 70a.
7. conj. grad. (raro) нє тькмо – да, нє толико (да) – да (ощє) и, нє ли – да (ощє и) ne samo – već vel nego; not only – but; — οὐ μόνον – ἀλλὰ καί; non solum – sed etiam vel non solum – verum (etiam): ne tak’mo t(e)bê da v’sih’ ki su s’ tobu v’ toi tam’nici CBč 34v οὐ μόνον δὲ σὲ ἀλλὰ καὶ πάντας τοὺς ἀδελφούς σου τοὺς ὄντας μετὰ σοῦ; i ne toliko da samъ sebi š’kodi da i inim’ hudь obrazъ kaže RegBen 32a et non solum sibi inutilis est, sed etiam alios distollit; ne toliko da ga prošahu s’ računomь da oĉe mu se i grožahu BrBar 523c non solum pro hoc rationes allegant, verum etiam minas intentant; dari ne toliko dari se v nego čridi k’var’ ne zgodi da bole se radue da dobra stada pritekut’ RegBen 7b ut non solum detrimenta gregis sibi non patiatur, verum in augmentatione boni gregis gaudeat; koludarъ ne li v sr(ьd)ci umilenie drži da va vsemь dêli (pro têli) RegBen 17a si non solum corde monachus, sed etiam ipso corpore; ne li svoimъ êzikomъ zovi se huĵi da oĉe i v sr(ьd)ci vêrui se huĵi polagae se b(og)u RegBen 16b non solum sua lingua pronuntiet sed etiam intimo cordis credat affectu humilians se; i to ne li ednomu koludru tvori opatь da oš’če i inogo reda to e(stь) popomъ i žaknomъ RegBen 41b non solum autem monachum, sed etiam de suprascriptis gradibus sacerdotum vel clericorum.
8. conj. caus. jer, budući da, zato što; because, since, for; — ὅτι, πρός c. inf. subst.; quia, ut, enim: ne mniimo vistinu e(van)ĵ(eli)e pr(o)r(o)č’stvu suče protivno da čto onъ ne vzmožno reče govoreniem’ sa v’zvêčati počet’ zane on’dê ot roda b(o)žstvenago a ov’dê ot vpl’čeniê estь rečeno CPar 181v ut, quod ille impossibile dixit effatu, hic narrare incipiat ⟧ ibo BrVat₆ 166c Lab 121a Vat₁₉ 345b Bar 413b N₂ 479d; i da malo e takovihь ki tako živutь zato svituemu vse korizmene d(ь)ni vsaku čistoču svoi životь obarovati RegBen 32b tamen quia paucorum est ista virtus; ta an’drêi r(e)če visoko hv(a)lu t(e)bi da b(ož)e da naidohь m(u)ža slavečь ime tvoe CBč 36r ὅτι συνήντησα ἀνδρὶ δοξάζοντι τὸ ὄνομά σου; onže ideše v domъ svoi radujuči se da ugotovaet’ domъ ap(usto)l(o)mъ CŽg 102r εὐφραινόμενος σφόδρα πρὸς τὸ εὐτρεπίσαι τὸν οἶκον αὐτοῦ τοῦς ἀποστόλοις; i ta paval’ sam’ živeše v’ ednom’ meste da pokle lihoimenie smuti um’ muža sestri nega CŽg 79v; hv(a)lim’ te sine b(o)ži i poklanaem’ se tebê da si nam’ dal’ pokoi v dan’ s(ve)tie nedilê COxf 7b; – da ere: vse me sti k’ molstiru prihajučêe kako i h(rъst)ь priêti budite da ere onъ hoče reči strananъ bihь i priêste me RegBen 34a quia ipse dicturus est; da ere dosti e(stь) koludru imiti ·β̄· (=2) sukni i ·β̄· (=2) kokuli skozi noĉi i skozi rpanьe RegBen 36b sufficit enim monacho duas tunicas et duas cucullas habere; – zač da: vsaki ki shrani d(u)šu svoju privede se simo v grad’ ov’ na mes’to proročasko i celujut’ ju i veselet’ se ob’ nei zač da učini volju b(o)žiju COxf 4b; da ne quia non: posrêdê sektebra pogublju vasъ gnêvomъ moimъ da se ne mogu zdržati zre zlihь dêlь vašihь CPar 292rv quia non possum sustinere; pomislihъ pogubiti vi ot lica vsee z(e)mle za nevêrstvo vaše da ne hotêste razumêti sl(o)v(e)se moego s(ve)t(a)go ev(a)nĵ(e)liê eže gl(agol)ahъ FgEpist 1v CPar 286r propter incredulitatem vestram noluistis intelligere verba, sicut in evangelio locutus sum; smučen’ že biv’ sit’ i pristrašan’ da ne naide ča posla nemu an’ĵ(e)lь CŽg 39v; – zato da ne: az dah vam pšenicu i vino i ule i otjeh je ot očiju vašeju za grehi vaše zato da ne shraniste dne moego s(ve)te nedele CŽg 6r ⟧ eže vi ne strêgoste FgEpist 1r quia non custodistis diem sanctum dominicum.
Particula:1. part. imperativa sive optativa:a) c. ind. neka; let; — imp., conjunct., opt., ind. fut.; conjunct., ind. fut., imp., (ut): rêše vsi da raspet’ budet’ MVat₄ 76a Nov 77a Roč 65b Lab 67d da se propnetь CPar 244r σταυρωθήτω Mt 27,22 crucifigatur Mt 27,23; mužai se da krepiti se sr(ьd)ce tvoe PsLob 16v Par 19r Fr 27d BrAc 6b RitKlim 101v ἀνδρίζου, καὶ κραταιούσθω ἡ καρδία σου viriliter age, et confortetur cor tuum Ps 26,14 ⟧ i krêpi se CPar 26r; b(og)ь že trъpêniê i utêšeniê da dast’ vam’ tožde mudr’stvovati v sebê po h(rъst)ê is(us)ê MVat₄ 2a δῴη ὑμῖν τὸ αὐτὸ φρονεῖν det vobis idipsum sapere R 15,5 ⟧ dastь v(a)mb Nov 3a Roč 1d Lab 2a; i da se kr’stit’ kъždo vasъ BrVO 256c Vb₁ 172a N₂ 128c καὶ βαπτισθήτω ἕκαστος ὑμῶν et baptizetur unusquisque vestrum A 2,38; br(a)t(i)ê hvalei že se o g(ospod)ê da hvalit se FgSpal 1b ὁ δὲ καυχώμενος ἐν Κυρίῳ καυχάσθω qui autem gloriatur, in Domino glorietur 2C 10,17; da ishodet’ ljudi ti i sъbirajut’ sebê eliko dovlêt’ imъ na edin’ kъždo d(ь)nь MVat₄ 69c Roč 59b da hodetь Nov 71a καὶ ἐξελεύσεται ὁ λαός egrediatur populus Ex 16,4; da rekutь izbavleni g(ospode)mъ PsLob 71r Par 63r Fr 96b BrAc 25d MVat₄ 112d Nov 112c εἰπάτωσαν οἱ λελυτρωμένοι ὑπὸ κυρίου dicant qui redempti sunt a Domino Ps 106,2 ⟧ recite CPar 95r; žalui me i da zberut’ se vsa plavajučiê êže v tebe sut’ CŽg 32r condole mihi et segrega mihi omnia natantia; da vselju se v domъ g(ospod)nь v dlъgotu d(ь)ni PsLob 14r Par 17v Fr 23c BrAc 5c CPar 23v τὸ κατοικεῖν με ἐν οἴκῳ κυρίου ut inhabitem in domo Domini Ps 22,6; ona že reče da obreču blagodêtь predь očima tvoima BrVO 464b εὕροιμι χάριν ἐν ὀφθαλμοῖς σου inveni gratiam apud oculos tuos Ru 2,13; napade na n’ s plačem’ i reče da um’ru jure vidiv’ osipa čedo svoe COxf 22b iam nunc moriar; da primem’ g(ospod)i m(i)l(o)stь tvoju po srêdê cr(ь)kve tvoee MVat₄ 1d Nov 2d Roč 1d Lab 1d suscipiamus, Domine, misericordiam tuam; rizoju ap(usto)lskoj u mllniju plamen’noju da zaodeždem se MVat₄ 72c Lab 65b vestis apostolicae rutilo fulgore tegamur da zaodêet se Roč 61d da odêždetь Nov 73d; čto ubo v s(e)mb čt(e)nii gl(agole)tь da slišimb BrN₂ 334b Vat₆ 45c Ac 48d Bar 475a audiamus; trъnie i vlъcъ da zebitь ti i da êsi travu sel’nuju BrVO 131b da ĵiši Vat₅ 66b καὶ φάγῃ et comedes Gn 3,18; naiprijê da su regulu sasvima krêpko i močno držite ere pravadno brat’ii pravi da hočete slišati ot g(ospod)a čto rabъ dobri ki e razdêlilъ pšenicu rabom’ svoim’ vъ vrime svoe RegBen 45a et praecipue ut praesentem regulam in omnibus conservet; ut dum bene ministraverit, audiat a Domino; da ne μή, μηδέ, ὅπως ἂν μή; non, ut non, ne, nec: eže b(og)ь sъčeta č(lovê)kь da ne razlučaet’ nikoliže MVat₄ 258c Lab 242a ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω homo non separet Mt 19,6 ⟧ ne razluči se Roč 225a; da nê vzgl(a)gol)jutь usta moê dêl’ č(lovêc)skihь PsLob 8r da ne Par 13r Fr 13d BrAc 3c CPar 17v ὅπως ἂν μὴ λαλήσῃ τὸ στόμα μου ut non loquatur os meum opera hominum Ps 16,4; slnce da ne zahodit’ v gnêvê vašem’ MVat₄ 153b Nov 150b Roč 126b Lab 129b ὁ ἥλιος μὴ ἐπιδυέτω sol non occidat E 4,26; êdъi ne êdъčago da ne osqždaetь da ne ukarêetь i ne êdъi êdъčago da ne osqždaetь FgKij 1r BrVO 100a ὁ ἐσθίων τὸν μὴ ἐσθίοντα μὴ ἐξουθενείτω, ὁ δὲ μὴ ἐσθίων τὸν ἐσθίοντα μὴ κρινέτω is qui manducat non manducantem non spernat, et qui non manducat, manducantem non iudicet R 14,3; ljubodêênie že i vsaka nečistota i lihoimanie da ne imenuet se v’ vasь MVat₄ 44c Nov 46b Roč 37c Lab 45a μηδὲ ὀνομαζέσθω ἐν ὑμῖν nec nominetur in vobis E 5,3; da ne mısıl’ otegotêv’ši grêhom n(e)b(e)skago udalit’ se dara BrVO 90d Vb₁ 66d Vat₅ 54b N₂ 54a ne mens gravata crimine, vitae sit exsul munere; – da ne egda, da ne kogda μήποτε; nequando: da ne egda rečetь vragь moi ukrêpih se na nь BrVO 208b da ne kogda Vb₁ 134b Pm 94d ne da gda CPar 15v μήποτε εἴπῃ ὁ ἐχθρός μου nequando dicat inimicus meus Ps 12,5 ⟧ eda kogda PsLob 6v Par 11v Fr 11b BrAc 3a Vat₅ 97d egda kog’da N₂ 99d; – da ne budetь μὴ γένοιτο; absit: eda nepravdьn’ est’ b(og)ь nanosei gnêv’ po čl(o)vêčstvu gl(agol)ju da ne budet BrVO 83c Vb₁ 69d μὴ γένοιτο absit R 3,6 ⟧ ne budi to N₂ 54b nêstь to Vat₅ 54d Pm 57c Bar 144b; gl(a)gol)ju ubo eda sъgrêšiše da se padut’ da ne budetь BrVO 95d FgApost 1a μὴ γένοιτο absit R 11,11; – ne da μή, non: ne da plačutь sebe na mene CŽg 32r non se plangant, sed me; b(ož)e moi na te upvah’ da ne postiždu se v’ v(ê)k’ MVat₄ 1a, 1d, 44b Nov 46a Roč 37c Lab 44d PsPar 17v Fr 24b RitKlim 99v CPar 24r da nê PsLob 14v da (sic!) BrAc 5c μὴ καταισχυνθείην non erubescam Ps 24,2; sim. Ps 30,2 MVat₄ 23c Nov 25a da ne Roč 19b Lab 23a BrAc 6d PsLob 17v Par 20r CPar 28r; rêše nikakože g(ospod)i da ne pogibnem’ d(u)še radi č(lovê)ka sego MVat₄ 106b Roč 91a BrVO 454d μὴ ἀπολώμεθα ἕνεκεν τῆς ψυχῆς τοῦ ἀνθρώπου τοῦτου ne pereamus in anima viri istius Jon 1,14 ⟧ ne pogubi nam duše Vat₅ 235c; p(o)m(i)lui g(ospod)i i da ne stvoriši iskončaniê BrVO 433a Vb₁ 260b Pm 177c Vat₅ 232a N₂ 250b et ne facias consumationem; i ognemь i s(ve)tu vodu da ne imaši oblasti d(u)še zali na sihъ na rabêhъ b(o)žihъ matêvomь i miheloju ni na dêtehь Amul ne facultatem habeant et robur; ни-… da ne, ni-… da: čeda niktože da ne lьstit’ vas’ BrVO 292d μηδεὶς πλανάτω ὑμᾶς nemo vos seducat 1J 3,7; niktože vas’ da ne prêl’stit’ tъčimi slovesi MVat₄ 44c μηδεὶς ὑμᾶς ἀπατάτω κενοῖς λόγοις nemo vos seducat inanibus verbis E 5,6; niktože svoego da ičetь nь družna kъždo BrVO 110a μηδεὶς τὸ ἑαυτοῦ ζητείτω nemo quod suum est quaerat 1C 10,24; b) c. cond. (rarissime): da bi bilь studenь ili tepalь BrVat₅ 126c ne da studen’ ni da bi bilь tepl’ Pm 126b ne da studen’ n’ da bil’ teplь VO 267c ὄφελον ψυχρὸς ἦς ἢ ζεστός utinam frigidus esses, aut calidus Ap 3,15; gl(agol)- juči da bi mnê vidêti ap(usto)lь b(o)ži prêžde neže umru BrVO 48c o si videam apostolum Dei.
2. part. exhortativa vel emotionalis:a) in enuntiatione imperativa dakle, deder; well, then; — οὖν, ἀλλά, καί; ut, et, tamen: molju že vi bratiê hraniti se vam’ tvorečih’ raspre i sъblazni črêsъ učenie eže naučiste se tvoriti da uklonite se FgOmiš 1a καὶ ἐκκλίνετε ἀπ’ αὐτῶν et declinate ab illis R 16,17; da v’stani idi v’ gradъ ta idi v’ tam’nicu k’ matiju CBč 37v νῦν οὖν ἀνάστα; da v’stani rano idi k’ moru i naideš’ plav’ na mori CBč 35r ἀλλ’ ἀναστὰς τῷ πρωὶ κάτελθε εἰς τὴν θάλασσαν; i r(e)če avram’ da pokaži mi se gnevom’ svoim’ CPet 242v δείξον ἡμῖν τὴν σαπρότητά σου; tada reče avram da posidi malo da poš’lju po dva kona i poideve v dom’ moi COxf 13c; da poveli mi da ju pokažu molitvama vašimi CŽg 103r κέλευσον ἡμῖν, ἵνα παιδεύσω αὐτήν; da poslušni budite drug’ drugu br(a)t(i)ê RegBen 48b ut oboedientes sibi sint invicem; da pračaite drugъ drugu dlgъ k(a)ko obečavaete v’ m(o)litvi toi b(og)u RegBen 21a ut converti per ipsius orationis sponsionem; da starca ednoga ili ·β̄· (=2) vsagda s’ brat’ju ostavi skrozi naukъ RegBen 37a seniorem tamen unum, aut duos, semper cum fratribus dimittendum propter disciplinam; molju v(a)sb bratiê i priêteli moi da pog’ledaite v’ grobъ k moemu domu raz’gledaite prilež’no k(a)ko e v’ nemъ prebi vanie CBč 32d; – da raro post verbum occurrit: tъgda reče ei eli idi s mirom’ i b(og)ь iz(drai)l(e)vь dai da tebê prošenie eže prosila esi BrVO 312a ὁ θεὸς Ἰσραὴλ δῴη σοι πᾶν αἴτημά σου Deus Israel det tibi petitionem tuam 1Rg 1,17; i vijь to da regule zakonomъ potvrĵeno kako ot togo d(ь)ne emu nistь dlgъ ot molstira izlisti RegBen 38b sciens e lege Regulae constitutum, quod ei ex illa die non liceat egredi de monasterio; da ne ne, non autem: da niedanь bratь drugu svoemu brezъ opatove zapovidi ne smijь česa v’zdati ni priêti RegBen 22a ne quis praesumat aliquid dare aut accipere sine iussione abbatis; da moisêê pr(o)r(o)ka ni knigь ot c(êsa)rstviê skozi malъ razumъ va tь hipъ ne čtite da na ine godine čtene budite RegBen 27b non autem heptaticum aut regum, quia infirmis intellectibus non erit utile illa hora hanc scripturam audire, aliis vero horis legantur; b) in enuntiatione interrogativa dakle, pak; well, so, then, an: i reče avram da ti esi smrt CTk 53r da … li Oxf 15d; – da ne, da ne и an non: aĉe agpnc’ nevinpn’ i iv(a)nb ag’pnc’ da ne sь nevinpn’ BrVO 79c Pm 49d da ne i Vb₁ 62a Vat₅ 48c Bar 130b si agnus innocens, et Iohannes agnus an non ipse innocens ⟧ na ne i N₂ 49a; – da čto, da ča, da ки tí οὖν, νῦν οὖν τί, τίς γάρ; quid ergo, sed quid, nam quis: da č’ učinju kralju judêiskomu CPar 251v τί οὖν ποιήσω ὃν λέγετε τὸν βασιλέα τῶν Ἰουδαίων quid ergo vultis faciam regi Iudaeorum Mc 15,12 ⟧ čto ubo hočete da stvoru c(êsa)ru ijudêisku MVat₄ 81b Nov 82a Roč 70a Lab 71d; da ča učinimo CBč 39r τί οὖν ποιήσωμεν; da čto stvorim CTk 92v νῦν οὖν τί ἐστιν ὃ μέλλομεν διὰ πράξεασθαι; da čto RegBen 12b sed quid?; reče brat’ nega e(s)t edan hlêb’ da ča e meju tolikimi narodi COxf 10b; – da ки τίς γάρ; nam quis: da ki veči estь iže v’zležitь ili iže služitь MNov 84d τίς γὰρ μείζων, ὁ ἀνακείμενος ἢ ὁ διακονῶν nam quis maior est, qui recumbit, an qui ministrat? L 22,27 ⟧ ki boli est’ Vat₄ 84a Roč 72c ere ki veči e(stь) CPar 255r; – da kako: i rih’ ka anj(e)lu g(ospod)i da kako proklêf’ bê b(og)ь lozu i plodь ee zač’ e na potrebu ljudêm’ CPet 231r; – da kolikь καὶ πόσος; g(ospod)i da kulika e utroba zmiê sego CPet 230v καὶ πόση ἐστὶν ἡ κοιλία αὐτοῦ; – da začь ἵνα τί, εἰς τί; ut quid: s(i)nove č(lovêč)sci dokolê teškosr’di da začь ljubite tačinu i ičete lьžu CPar 10r ἵνα τί ἀγαπᾶτε ματαιότητα ut quid diligitis vanitatem Ps 4,3 ⟧ vskuju PsLob 2r Par 8r Fr 3b BrAc 1b; da začь b(ož)e otrinul’ si nas’ do konca CPar 64r (ἵνα τί ἀπώσω, ὁ θεός, εἰς τέλος) ut quid Deus repulisti in finem Ps 73,1 ⟧ vskuju PsLob 48r Par 43v BrAc 17b; da začь pogibêl’ siê pomasti stvorena bê CPar 247r εἰς τί ἡ ἀπώλεια αὕτη τοῦ μύρου γέγονεν ut quid perditio ista unguenti facta est Mc 14,4 ⟧ počto MVat₄ 79a Roč 68a česo radi Nov 79d; da začь bi pogibêlь siê CPar 238r εἰς τί ἡ ἀπώλεια αὕτη ut quid perditio haec Mt 26,8 ⟧ počto MVat₄ 73c Nov 74d Roč 62d; – da začъ не πῶς οὖν οὐκ: i otvêčav’ is(us)ь da zač’ t(ь)da ne verovaše va nь CBč 35r πῶς οὖν οὐκ ἐπίστευσαν αὐτῷ; – da za koe διὰ ποῖον; propter quod: mnoga dobra dêla êvih’ vam’ ot o(tь)ca moego da za koe ihь dêlo kamenie mečete na me MVat₄ 65d Nov 67a Roč 56a BrVb₁ 140c Vat₅ 101b Pm 99a VO 216d Bar 194a N₂ 104b διὰ ποῖον αὐτῶν ἔργον ἐμὲ λιθάζετε propter quod eorum opus me lapidatis J 10,32; – da ли (da) ἤ, ὅτι γάρ; an, num, numquid (ut): da li o b(o)gatstvê bl(a)gosti ego i udrъžani i trъpêni ne rodiši BrVO 82c Vb₁ 65a Vat₅ 51c N₂ 51d ἢ τοῦ πλούτου τῆς χρηστότητος αὐτοῦ καὶ τῆς ἀνοχῆς καὶ τῆς μακροθυμίας καταφρονεῖς an divitias bonitatis eius, et patientiae, et longanimitatis contemnis? R 2,4; da li êko brat’ moi esi i tune rabotaeši mnê BrVO 167d ὅτι γὰρ ἀδελφός μου εἶ num quia frater meus es Gn 29,15; čto ubo da li sъgrêšimъ imže nêsmъ podъ zakonom’ nь pod’ bl(a)godêtiju BrVO 86bc ἁμαρτήσωμεν, ὅτι οὐκ ἐσμὲν ὑπὸ νόμον peccabimus quoniam non sumus sub lege R 6,15; čto e(stь) azъ esmъ trsъ istin’ni da li priložil bi prava ače ne êk(o) to k tomu trsu ispravi otnjudêže siê pritča prinesena estь BrN₂ 355c da li da FgBr 1a numquid ut adderet, vera, hoc ad eam vitem retulit, unde ista similitudo translata est? ⟧ eda si BrVat₆ 63c Ac 63d Vat₁₉ 247d Bar 492c; da to li bi sl(a)va tvoê COxf 8a; – da ли не, da не ли numquid non: gl(agol)et’ bo da li ne knezi moi vkupь c(êsa)ri sutь da li ne êkže kar’kam’ takъ i kalam’ i êkže arpat’ takъ i êmat’ da li ne êkže damask’ taka i samariê BrVO 24d Numquid non principes mei simul reges sunt? Numquid non ut Charcamis, sic Calano? Et ut Arphad, sic Emath? Numquid non ut Damascus, sic Samaria? Is 10,8-9; er(u)s(o)l(i)me skoro pridet’ sp(a)s(e)nie tvoe Evo transkripcije i za ovu stranicu uz primjenu znaka ь umjesto ъ:vskuju tugami iskončavaeši se da li svêtnik’ nêst’ v tebê BrVO 19c Vb₁ 11b Vat₅ 6b Pm 6c Bar 80c numquid consiliarius non est tibi?; i r(eče) avram’ da ne mogu li ê poiti s’kozi tesna vrata CBč 41v Tk 50rv εἰσελθεῖν διὰ τῆς στενῆς οὐ δύναται; – da ali ми μή; num: da ali azъ straž’ esm’ br(a)tu moemu BrVO 131d μὴ φύλαξ τοῦ ἀδελφοῦ μού εἰμι ἐγώ num custos fratris mei sum ego? Gn 4,9; c) in enuntiatione exclamativa (semel): da; that; — ut: i tako toga toliko lipa i dobra da žena svoê k(a)ko rat’nika preda inoplemen’nikomь svezav’ši preda k(a)ko ijuda g(ospo)d(i)na svoga CBč 70b; d) in apodosi аще (ли) – да, ако (ли) – да da; then; — καί; ut: aĉe hočeši da stvorim’ sъdê tri krovi MVat₄ 36cd Nov 38b Roč 30b Lab 36a εἰ θέλεις ποιήσω (var. ποιήσωμεν) ὧδε τρεῖς σκηνάς si vis, faciamus hic tria tabernacula Mt 17,4; ako li nečeš’ da šad’še naidem’ d’rugu plav’ CBč 35v ἤ φανέρωσον ἡμῖν καὶ πορευθέντες ζητήσομεν ἑαυτοῖς ἕτερον πλοῖον; aĉe li ki bratъ za ku ljubo tvarь ot opata ili ot priura pokazanь budi pola koliko … da tadae brez’ krsmaniê dotolê prêd’ nega nogama na z(e)mli leži kae se RegBen 48b si quis autem frater pro quavis minima causa ab abbate vel a quocumque priore suo corripitur quolibet modo … mox sine mora tamdiu prostratus in terra ante pedes eius iaceat satisfaciens; aĉe s(i)nъ e(stь) b(o)ži da sp(a)set’ s(e)be PsFr 38c εἰ υἱός ἐστι τοῦ θεοῦ, σωσάτω ἑαυτόν CommPs 41,4; ako gdo poimê ženu i ne morê imêti vêčî s neju da povêst’ v crêkvi i morê ona isplniv’ši edno lêto i odlučiti se ot nega CPet 136v; ako e uboga blagomь dь zloblomъ bogata e(stь) CBč 69b; vdova ka v raskoše živetь mrtva e(stь) i ako si v semь podobna e(stь) molitvamь nastoêti da nastoitь CŽg 117v; – ako – да не: i ako bi ot silnika vrêena bêz’ svêta ženina da ne primêt’ vzdržaniê oženen’ ni pokori CPet 135v.
3. particula ad pronomen rel. vel ad coniunctionem alligata єжє да quod (ut): emuže nê sie malo lê toliko eže da vanъ k mucê izvržet se na i pače va tmu kromušnuju v’ vêčnoe gorenie gorêti izmečet se BrN₂ 353a Vat₆ 61b Vat₁₉ 250b cui nec hoc solum sufficiat ad poenam, quod foris proiicitur, sed insuper in tenebris exterioribus aeterno incendio concremandus includitur? ⟧ da Bar 495b; prinosim’ tebê g(ospod)i m(o)leniê i dari êže da tvoemu budut’ dostoina zraku MVat₄ 197c Nov 208a quae ut tuo sint digna conspectui ⟧ êže … budite Lab 170d; – како да (raro) v. како; ако да (raro) v. ако; ѣко да v. ѣко.
SMA